to top
  • βρείτε μας στο Twitter
  • βρείτε μας στο Facebook
  • βρείτε μας στο YouTube
  • στείλτε μας email
  • εγγραφείτε στο RSS feed
  • international version

Συμβολικός Μητσοτάκης

Στον πολίτη προσφέρεται μια διδακτική παράσταση, ότι το να φοράς μάσκα στη βόλτα σου δεν είναι αναγκαίο, έστω κι αν ο άλλος ή οι άλλοι είναι κολλητά δίπλα σου


Από το απλό αγγείο σε εκείνο με τις χειρολαβές η προϊστορική ανθρωπότητα έφτασε με τη λογική για πρακτικούς λόγους. Αλλά έκτοτε «η λογική είναι πολύ ανεπαρκής όρος για την κατανόηση των μορφών της πολιτιστικής ζωής» (Εrnst Cassirer, 1944), αφού ο άνθρωπος δεν μπορεί ν’ αντέξει και πολλή πραγματικότητα (T. S. Eliot, Πρώτο κουαρτέτο).

Από βιβλίο περί προϊστορίας («Η ανάδυση του πολιτισμού», C. Renfrew) oι παραπάνω σκέψεις και τα παραθέματα, πλήρως εναρμονίζονται με νεωτερικά και μετανεωτερικά γραπτά των συμβολιστών. Ολων όσοι κατάλαβαν και κατέγραψαν, δηλαδή, ότι από ένα εξελικτικό στάδιο και ύστερα κάποια ανθρώπινα έργα, αντί να λύνουν πρακτικά προβλήματα, προβάλλουν σύμβολα και ιδέες. Γι' αυτό αναφερόμενος στη φωτογράφιση του πρωθυπουργού σε ποδηλατάδα στην Πάρνηθα προσπαθώ παρακάτω να ανιχνεύσω συμβολισμούς-μηνύματα.

Το πρώτο μήνυμα είναι φανερό, προφανώς συνειδητό, αλλά επιστημονικά ανορθόλογο. Στον πολίτη προσφέρεται μια διδακτική παράσταση, ότι το να φοράς μάσκα στη βόλτα σου δεν είναι αναγκαίο, έστω κι αν ο άλλος ή οι άλλοι είναι κολλητά δίπλα σου. Ισα ίσα μπορείς να καμαρώνεις, χαμογελώντας στο επίκεντρο μιας εικόνας με φύση, υγεία και χαρά.

Με την απεικόνιση αυτή ωστόσο υπονομεύεται η πασίγνωστη, ακόμα και σε νηπιαγωγεία, ομόφωνη και αγωνιώδης ιατρική σύσταση να κρατούμε αποστάσεις και να φορούμε μάσκες. Και πως όταν κάτι από τα δύο δεν είναι δυνατό (π.χ. επειδή κατά τη σωματική άσκηση η μάσκα δυσκολεύει), τότε να θυμόμαστε ότι το άλλο (η απόσταση) γίνεται ακόμα πιο αναγκαίο. Στο σημείο ολοφάνερα η ζωτική λογική παραμερίζεται. Ο homo faber, άνθρωπος κατασκευαστής, αντί να κατασκευάζει το βιολογικά αναγκαίο, δηλαδή την υγεία, εδώ με τις φωτογραφίες του κατασκευάζει εξουσία.

Πραγματικά η εικόνα δίνει στον πολίτη το μήνυμα ότι ο πρωθυπουργός είναι υπεράνω κανόνων. Δεν τον αφορά η λογική σύσταση η άσκηση να γίνεται κοντά στον χώρο δουλειάς ή στο σπίτι (ώστε αν παρ’ ελπίδα υπάρξει μετάδοση να μη συνεπάγεται αυτό νέα τοπική εστία), ούτε η εντολή για την τήρηση αποστάσεων. Δεν είναι κοινός θνητός, είναι ξεχωριστός, υπεράνω, τι πιο φυσιολογικό αυτός να αποκλίνει και να υπερβαίνει. Ακόμα κι όσοι θα βρεθούν δίπλα του τυχαία σε μια ποδηλατάδα κι αυτοί εξ αντανακλάσεως ακτινοβολούν από χαρά. Το εξισωτικό μήνυμα της δημοκρατίας αφήνεται στην άκρη και προβάλλονται οι λάμψεις του ενός ή των ολίγων. Τι χρήσιμη εικόνα για μια εξουσία που θέλει να ασκείται χωρίς αμφισβήτηση!

Προσπαθώ σ’ ένα πρόσφατο βιβλίο μου (εκδ. ΕΝΑ) να πείσω ότι η δημοκρατία έχει και μια ψυχολογική διάσταση, αντίρροπη προς τον ναρκισσισμό. Το πιο πιθανό, η ιδέα αυτή να στριμωχτεί ανάμεσα σε διάφορους λαϊκισμούς και βιασύνες, να τριφτεί, να χαθεί. Κάποτε όμως η πραγματικότητα αντέχει, οπότε αστέρια και σύμβολα προσγειώνονται ανωμάλως.

* Ο Νίκος Παρασκευόπουλος είναι ομ. καθηγητή ΑΠΘ

tags: άρθρα

2021 © left.gr | στείλτε μας νεα, σχόλια ή παρατηρήσεις στο [email protected]
§ Όροι χρήσης για αναδημοσιεύσεις Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση 3.0 Μη εισαγόμενο (CC BY-NC 3.0)