to top
  • βρείτε μας στο Twitter
  • βρείτε μας στο Facebook
  • βρείτε μας στο YouTube
  • στείλτε μας email
  • εγγραφείτε στο RSS feed
  • international version

13:10 | 17.03.2019

Κοινωνία

«Ποτέ ξανά»: 76 χρόνια από την πρώτη αποστολή Ελλήνων Εβραίων της Θεσσαλονίκης στα στρατόπεδα του θανάτου

Με κεντρικό σύνθημα «Ποτέ Ξανά» ολοκληρώθηκε η πορεία Μνήμης στη Θεσσαλονίκη για τη συμπλήρωση 76 χρόνων από την αναχώρηση του πρώτου συρμού για το στρατόπεδο Αουσβιτς-Μπιρκενάου, όπου θανατώθηκαν 50.000 Θεσσαλονικείς Εβραίοι.


Με μια σκέψη στο μυαλό τους, “Ποτέ ξανά”, όπως αναγράφονταν άλλωστε και στα λευκά μπαλόνια πάνω από τα κεφάλια τους, εκατοντάδες άτομα συμμετείχαν στην πορεία μνήμης, με αφετηρία την πλατεία Ελευθερίας, για τα 76 χρόνια από την αναχώρηση του πρώτου συρμού από τον τότε Σιδηροδρομικό Σταθμό της πόλης, με Εβραίους και Εβραίες κατοίκους Θεσσαλονίκης, για το στρατόπεδο Άουσβιτς- Μπίρκεναου.

Στο τέρμα της σιωπηλής πορείας, σε χώρο του παλιού σιδηροδρομικού σταθμού, πραγματοποιήθηκε τελετή μνήμης από την Ισραηλιτική Κοινότητα, σε συνεργασία με τον δήμο Θεσσαλονίκης και ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της πόλης και τιμήθηκαν οι επιζώντες από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, Χάιντς Κούνιο και Αχιλλέας Κουκοβίνος.

“Ήθελε ψυχραιμία λιονταριού για να επιζήσεις, όχι ανθρώπου” είπε συγκινημένος ο 100χρονος Αχιλλέας Κουκοβίνος ο οποίος διηγήθηκε ότι ήταν στο ΕΑΜ όταν τον συνέλαβαν οι Γερμανοί και “ μετά από πολύ ξύλο”, τον έστειλαν πρώτα στο στρατόπεδο Παύλου Μελά και μετά στη Γερμανία.

“Δεν υπήρχε τρόπος για να ζει άνθρωπος εκεί, ήθελε ψυχραιμία λιονταριού, όχι απλώς ανθρώπου, μεγάλη υπομονή και να μην λογαριάζεις τίποτα, έπρεπε να το αποφασίσεις ότι θα ζήσεις”.

Για τον κ. Κούνιο, “οι Γερμανοί ναζί ήταν ασυγχώρητοι” και “ δεν υπήρξε ποτέ στην ιστορία του κόσμου μια τέτοια απαίσια εξόντωση αθώων ανθρώπων”.

“Το σύστημα ήταν πονηρό. Καίγανε τους ανθρώπους και δεν έπρεπε να υπάρχουν αποδείξεις. Δεν έπρεπε να υπάρχουν στάχτες. Πετούσαν τις στάχτες σε ένα ποταμάκι δίπλα στο ΄Αουσβιτς μέχρις ότου ο ποταμός φούσκωσε και άρχισαν τα νερά να πηγαίνουν στους αγρούς των Πολωνών που διαμαρτυρήθηκαν».

Μαθητές του Εβραϊκού Σχολείου Θεσσαλονίκης φύτεψαν συμβολικά στον χώρο μια ελιά και τραγούδησαν στα ελληνικά, τα εβραϊκά και στη νοηματική ενώ προηγήθηκαν ομιλίες διαφόρων εκπροσώπων αρχών και της Ισραηλιτικής κοινότητας. Συγκινητική ήταν και η στιγμή όταν ο εγγονός ενός Γερμανού Στρατιώτη στη Θεσσαλονίκη, ο Juergen Jauch, ζήτησε συγγνώμη για τις θηριωδίες στις οποίες συμμετείχε και ο παππούς του.

Στο τέλος της τελετής οι παρευρισκόμενοι άφησαν λουλούδια σε συρμούς και φώναξαν “ Ποτέ ξανά”....

Ο χαιρετισμός του Τάσου Κουράκη Α’ Αντιπροέδρου της Βουλής
Στις 15 Μαρτίου 1943 έφυγε το πρώτο τρένο με μελλοθάνατους Εβραίους από τον παλιό σιδηροδρομικό Θεσσαλονίκης. Οι ναζί το φόρτωσαν ασφυκτικά με ηλικιωμένους, γυναίκες και παιδιά, που είχε για προορισμό το στρατόπεδο συγκέντρωσης Άουσβιτς – Μπιρκενάου στην Πολωνία. Ακολούθησαν ως τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου άλλες 18 σιδηροδρομικές αποστολές με 45.620 Εβραίους, δημότες της Θεσσαλονίκης, που το σύνολό τους σχεδόν εξοντώθηκε στα φοβερά ναζιστικά κρεματόρια.

"Αξιότιμα μέλη της Εβραϊκής Κοινότητας της Θεσσαλονίκης, εκπρόσωποι φορέων και προξενικών αρχών, κυρίες και κύριοι,

Θα ήθελα να χαιρετήσω εκ μέρους του Προεδρείου της Βουλής των Ελλήνων την φετινή πορεία και εκδήλωση μνήμης για τα 50.000 θύματα Θεσσαλονικείς Εβραίους, οι οποίοι εξοντώθηκαν στο ναζιστικό Ολοκαύτωμα και να υπογραμμίσω ότι η πόλη μας πονάει ακόμα και θα πονάει για πάντα από αυτή την πληγή. Χρέος όλων μας, στο πλαίσιο αυτό, αποτελεί η ανάδειξη της ιστορικής μνήμης και η διαρκής προσπάθεια επούλωσης του τραύματος που προκάλεσε η ναζιστική θηριωδία, με τα μέσα που έχει η δημοκρατία, δηλαδή με την προώθηση της ιστορικής αλήθειας στις νέες γενιές, με την διαρκή ενθάρρυνση της ανεκτικότητας και με μία αυτονόητη υπενθύμιση. Ο αντισημιτισμός, ο ρατσισμός γενικότερα, το μίσος για τον “άλλο” είναι το χειρότερο δηλητήριο που μπορεί να υπάρχει για κοινωνία. Η εβραϊκή κοινότητα της πόλης μας το βίωσε με τον πιο απάνθρωπο τρόπο. Να παλέψουμε, λοιπόν, όλοι μαζί, ώστε όχι μόνο αυτό να μην ξανασυμβεί ποτέ, αλλά ταυτόχρονα να μην επιτρέψουμε σε κανέναν να χρησιμοποιήσει τον εθνικισμό και το μίσος απέναντι σε οποιονδήποτε άνθρωπο, όποια κι αν είναι η καταγωγή, η θρησκεία, η ιστορία του. με την αέναη πάλη ενάντια στο ρατσισμό τη μισαλλοδοξία και την ακροδεξιά.
Η Θεσσαλονίκη, με προσπάθειες και της τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά και με τις δικές μας προσπάθειες σε κοινοβουλευτικό επίπεδο έχει εμβαθύνει στο πεδίο της ιστορικής γνώσης και σε εκείνο της αποκατάστασης της ιστορικής αλήθειας. Η βουλή των Ελλήνων, όπως γνωρίζεται με μαρμάρινη στήλη μέσα στο κοινοβούλιο, τιμά τους οκτώ Έλληνες Εβραίους βουλευτές που εξοντώθηκαν από τους ναζί. 
Για τη διατήρηση και ανάδειξη της ιστορικής μνήμης είναι βέβαια η ανέγερση, στον χώρο του Παλιού Σιδηροδρομικού Σταθμού του Μουσείου του Ολοκαυτώματος, ενός θύλακα ιστορίας και πολιτισμού που θα λειτουργεί ως θεματοφύλακας της συλλογικής μνήμης, σε ένα χώρο που φέρει βαριά τη σφραγίδα της ιστορίας, σε ένα τόπο σύμβολο του μαρτυρίου των Εβραίων της Θεσσαλονίκης. 
Με τον τρόπο αυτό τόσο το μουσείο του ολοκαυτώματος, όσο και η ανάπλαση της πλατείας Ελευθερίας, ως τόπος μνήμης, είναι μέρος του αγώνα ενάντια στη λήθη.

Στο ναζιστικό αυτό έγκλημα δυστυχώς συμμετείχαν και Έλληνες δωσίλογοι και συνεργάτες των Γερμανών κατακτητών. Συμμετείχαν με το αζημίωτο λαμβάνοντας ως αμοιβή τις περιουσίες που άφησαν πίσω τους οι Εβραίοι Θεσσαλονικείς. 
Η κοινωνία τότε δεν αντέδρασε, απλώς παρακολουθούσε... Δεν αντέδρασε είτε γιατί όλα τα έσκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά είτε γιατί έως έναν βαθμό συμμετείχε στο πλιάτσικο είτε γιατί ένα μεγάλο κομμάτι της είχε εμποτιστεί με το μικρόβιο του αντισημιτισμού. Υπήρχαν βέβαια και οι εξαιρέσεις Ελλήνων χριστιανών που βοήθησαν και έκρυψαν με κίνδυνο τις ζωές τους Εβραίους συμπολίτες τους. Αυτός όμως δεν ήταν ο κανόνας... 
Το ίδιο στην λογική του μη αποχρωματισμού της ιστορίας είναι και η απομάκρυνση του ονόματος του στρατηγού Χρυσοχόου από δρόμο της Θεσσαλονίκης.
ο στρατηγός Χρυσοχόυ της Θεσσαλονίκης που συνεργάστηκε με τους Γερμανούς; Η χούντα έδωσε το όνομά του σε δρόμο της πόλης. Υπήρξε στενός συνεργάτης του Τσολάκογλου και υπερασπιστής του Μαξ Μέρτεν... 
Αργότερα στη δίκη Μέρτεν προσήλθε ως μάρτυρας υπεράσπισης και με την κατάθεσή του απάλλασσε ή απέδιδε ελαφρυντικά στον Μέρτεν για τα εγκλήματά του εναντίον των χιλιάδων Εβραίων της Θεσσαλονίκης που οδηγήθηκαν στα κρεματόρια. Ο Χρυσοχόου μετά τον πόλεμο δεν τιμωρήθηκε, αλλά το όνομά του δόθηκε στον δρόμο της πόλης από το διορισμένο από τη δικτατορία της 21ης Απριλίου δημοτικό συμβούλιο Θεσσαλονίκης.
Ευτυχώς τρεις συμπολίτες μας, ο Τριαντάφυλλος Μηταφίδης, ο Αλέκος Γρίμπας και ο Σπύρος Σακέττας, προέβαλλαν το θέμα, έπεισαν τους δημοτικούς συμβούλους και τελικά το δημοτικό συμβούλιο αποφάσισε την αλλαγή του ονόματος του δρόμου και την μετονομασία του σε οδό Αλβέρτου Νάρ.
Η ειρωνεία είναι ότι απόγονοι της οικογένειας Χρυσοχόου, διαμαρτυρήθηκαν και διεκδικούν 600.000 ευρώ με αγωγή που κατέθεσαν εναντίον των τριών συμπολιτών μας που ανακίνησαν το ζήτημα! 
Τέλος θα πρέπει όλοι μας να μιλήσουμε και για μία ακόμα βαθιά πληγή της ιστορίας της Θεσσαλονίκης, εκείνη που αφορά στις περιουσίες των Εβραίων της πόλης που εκλάπησαν, που λεηλατήθηκαν από τους ναζί, τους δωσιλόγους και τους μετέπειτα εθνικόφρονες της πόλης. Μια ιστορία που παραπέμπει στις πιο επώδυνες μετεμφυλιακές στιγμές της Θεσσαλονίκης και οι οποίες συνεχίζουν να πληγώνουν βαθύτατα τη συλλογική συνείδηση κάθε δημοκρατικού πολίτη, όχι μόνο στην Θεσσαλονίκη ή στην Ελλάδα, αλλά σε ολόκληρη την Ευρώπη. 
Σας υποσχόμαστε ότι θα συνεχίσουμε να κάνουμε το καθήκον μας"

Δηλώσεις πολιτικών αρχών

«Σήμερα από εδώ, διατρανώνουμε ότι ο αντισημιτισμός και ο ρατσισμός δεν μπορούν να επικρατούν πια. Αν δεν γνωρίζουμε το παρελθόν και την κληρονομιά μας είναι εύκολο να πέσουμε στα ίδια ατοπήματα» ανέφερε ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης Δαυίδ Σαλτιέλ.

«Είναι μια πολύ σημαντική ημέρα για όλους, όχι μόνο για το Ισραήλ και τους Έλληνες. Από την άλλη πρέπει να δούμε και το μέλλον και η πόλη, χάρη στις προσπάθειας του δημάρχου αλλά και της Ισραηλιτικής Κοινότητας, αναβιώνει το εβραϊκό της παρελθόν, όπως τώρα με αυτή την πορεία” τόνισε στις δηλώσεις της η πρέσβης του Ισραήλ, Ιρίτ Μπεν-Άμπα.

«Η σημερινή μέρα είναι σημαντική γιατί από δω ξεκίνησε το τραγικό τέλος της Εβραϊκής Κοινότητας της Θεσσαλονίκης. Με αυτό τον τρόπο προσπαθούμε να αναδείξουμε την κληρονομιά της Εβραϊκής παρουσίας στην πόλη, η οποία επηρέασε σημαντικότατα την ταυτότητά της» ανέφερε από την πλευρά του ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Γιάννης Μπουτάρης.

“Η σημερινή μέρα είναι μια μέρα επιλογής για όλους μας επειδή ξέρουμε πολύ καλά τι συνέβη στην Ευρώπη, τι σημαίνει πόλεμος, φασισμός, διάκριση εις βάρος φύλου, θρησκεύματος, καταγωγής” είπε ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σωκράτης Φάμελλος.

Οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ Τριαντάφυλλος Μηταφίδης, Γιάννης Αμανατίδης και Δημήτρης Μάρδας έκαναν λόγο για έναν “ στοιχειώδη φόρο τιμής στους αδικοχαμένους συμπολίτες μας” και για μέρα μνήμης, “ με καμία ανοχή και καμία αδιαφορία” ενώ ο υποψήφιος περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας, Χρήστος Γιαννούλης σημείωσε ότι “ το ποτέ ξανά πρέπει να γίνει καθημερινή πρακτική και θα γίνει”.

“Πρέπει να υψώσουμε ένα τείχος στο ρατσισμό, τον φασισμό και τη μισαλλοδοξία και στη χώρα μας αλλά και σε όλη την Ευρώπη» δήλωσε η υφυπουργός Μακεδονίας- Θράκης, Ελευθερία Χατζηγεωργίου και για την αναγκαιότητα “ να εκπέμψουμε ένα ηχηρό και ξεκάθαρο μήνυμα κατά του ναζισμού” μίλησε ο περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας Απόστολος Τζιτζικώστας.

Για τον Αμερικανό πρόξενο Γκρέγκορυ Φλέγκερ (Gregory W. Pfleger), είναι πολύ σημαντική η παρουσία νέων στην τελετή μνήμης, γιατί “ η επόμενη γενιά πρέπει να καταλάβει τι πραγματικά έγινε” ενώ για τους Γερμανούς, σύμφωνα με τον Γερμανό πρόξενο Βάλτερ Στέχελ, “ πρόκειται για μια πολύ συγκινητική και θλιβερή στιγμή”.

Η υποψήφια δήμαρχος για τον Δήμο Θεσσαλονίκης, Κατερίνα Νοτοπούλου, δήλωσε:

«Σήμερα περισσότερο από ποτέ οφείλουμε να κρατήσουμε τη μνήμη ζωντανή.

Σήμερα που το φίδι του νεοναζισμού έχει βγει από το αυγό του και κυκλοφορεί , βανδαλίζει, προπηλακίζει, δολοφονεί.

Δεν αρκεί η ιστορική καταδίκη για να νικήσουμε το φασισμό του σήμερα. Όλες οι δημοκρατικές δυνάμεις πρέπει να αναλάβουμε την ευθύνη που μας αναλογεί.

Η επανειλημμένη βεβήλωση του μνημείου του Ολοκαυτώματος μας συνταράσσει .

Γι’ αυτό η αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας και η διατήρηση της συλλογικής μνήμης δεν είναι υπόθεση μόνο των ιστορικών, ούτε καν μόνο των μαρτύρων που ζουν ακόμη. Είναι το δημοκρατικό καθήκον κάθε πολίτη.

Παράλληλα, ως δημοκράτες πολίτες αλλά και οι φορείς, οφείλουμε να αναλαμβάνουμε πολιτικές πρωτοβουλίες.

Όπως το Μουσείο του Ολοκαυτώματος, όπως το Πάρκο Μνήμης.

Όπως η πρωτοβουλία που πήραμε πριν από περίπου δύο μήνες, ούσα τότε Υφυπουργός Εσωτερικών αρμόδια για θέματα Μακεδονίας και Θράκης, και συγκαλέσαμε σύσκεψη των φορέων της πόλης ζητώντας την άρση διαγραφής από τα μητρώα των εκτοπισθέντων και εξοντωθέντων στα Ναζιστικά στρατόπεδα Θεσσαλονικέων Εβραίων, στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Στόχος μας είναι να αποκαταστήσουμε ηθικά τη μνήμη των συνανθρώπων μας.

Η διαγραφή τους αποτελεί ακόμη και σήμερα ένα αγκάθι στην συλλογική μνήμη, αλλά και ανοικτή πληγή στην ψυχή των απογόνων τους.»

Συγγνώμη από εγγονό στρατιώτη της Βέρμαχτ για τα εγκλήματα των ναζί στη Θεσσαλονίκη

Ιδιαίτερη αίσθηση κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης που ακολούθησε στο λιμάνι η ομιλία ενός Γερμανού, εγγονού στρατιώτη Βέρμαχτ που βρέθηκε κατά τη διάρκεια της Κατοχής στη Θεσσαλονίκη και συνέπραξε στα εγκλήματα των ναζί κατά των εβραίων αλλά και των Ελλήνων.

«Είμαι βαθιά λυπημένος για ό,τι έκανε η οικογένεια μου»

«Ένας από τους παππούδες μου ήταν στη Θεσσαλονίκη ως στρατιώτης με τη Βέρμαχτ. Αυτό τον κάνει συνυπεύθυνο για τα εγκλήματα που έκαναν οι Γερμανοί εναντίον των Εβραίων και των χριστιανών σε αυτή τη χώρα. Ως μέλος αυτής της πολεμικής ομάδας ο παππούς μου συμμετείχε ενεργά στη δολοφονία αθώων ανθρώπων. Εγώ είμαι εγγονός του και ξέρω πολύ καλά ότι δεν μπορώ να επανορθώσω την αδικία, τη βία και τον θάνατο. Παρόλα αυτά σήμερα στέκομαι μπροστά σας σπάζοντας τη σιωπή και φέρνοντας στο φως της αλήθεια. Είμαι βαθιά λυπημένος για οτιδήποτε έκανε η οικογένεια μου στους ανθρώπους εδώ. Αγαπώ το Ισραήλ και του Εβραίους και δεν θα παραμείνω σιωπηλός στον αντισημιτισμό και στην κοινωνική περιθωριοποίηση» είπε ο Γιούρκεν Χάους μέλος της πρωτοβουλία March of Life.

«Η σιωπή σκοτώνει»

Άλλο μέλος της ίδιας γερμανικής οργάνωσης που πήρε το λόγο ανέφερε: «Είναι μεγάλη τιμή για μας ως απόγονοι των θυτών να σας συναντούμε στην πορεία μνήμης με την ευκαιρία την αναχώρησης του πρώτου συρμού για το Άουσβιτσ. Περίπου 50.000 Εβραίοι πολίτες της Θεσσαλονίκης απελάθηκαν. Πριν το Ολοκαύτωμα αυτή η πόλη ήταν το κέντρο της ευρωπαϊκής εβραϊκής κοινότητας. Ήταν η Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων. Εμείς οι Γερμανοί σας έχουμε στερήσει αυτό το θησαυρό. Όταν η Βέρμαχτ εισέβαλε στην πόλη τον Απρίλιο του 1941 oi Eβραίοι κάτοικοι βασανίστηκαν, ταπεινώθηκαν και δολοφονήθηκαν. Επίσης και Έλληνες δολοφονήθηκαν. Και ήμασταν οι θύτες. Οι πατεράδες και οι παππούδες μας. Ήρθαν στην Ελλάδα ως στρατιώτες και άφησαν πίσω τους θάνατο και καταστροφές. Όταν επέστρεψαν στις οικογένειες τους μετά τον πόλεμο στις οικογένειες τους δεν μιλούσαν γι’ αυτό και παρέμεναν σιωπηλοί. Μέσω οικογενειακής έρευνας τα εγγόνια τους ανακάλυψαν την ενοχή των προγόνων τους και δεν θέλουν πλέον να παραμένουν σιωπηλοί. Το 2007 γεννήθηκαν το κίνημα της «Πορείας Ζωής». Ως απόγονοι στρατιωτών της Βέρμαχτ και μελών των Ες – Ες και της αστυνομίας διοργάνωσαν πορείες συμφιλίωσης σε τόπους του Ολοκαυτώματος σε 20 χώρες και σε περισσότερες από 350 πόλεις σε συνεργασία με τους χριστιανούς και τις εβραϊκές κοινότητες. Η «Πορεία Ζωής» θέλει να τιμήσει τους επιζώντες του Ολοκαυτώματος, να φέρει τη συμφιλίωση να προβεί σε δημόσια δήλωση εναντίον του σύγχρονου αντισημιτισμού και να αποκτήσει αδιάσπαστη φιλία με το Ισραήλ. Φυσικά γνωρίζουμε ότι δεν μπορούμε να ανατρέψουμε το παρελθόν αλλά μπορούμε να βοηθήσουμε ώστε να εξασφαλίσουμε ότι η ιστορία δεν θα επαναληφθεί ποτέ. Η σιωπή σκοτώνει. Σε μια εποχή που ο αντισημιτισμός εκδηλώνεται και πάλι σε όλη την Ευρώπη, η φωνή μας είναι σημαντική»

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, dailythess.gr

2019 © left.gr | στείλτε μας νεα, σχόλια ή παρατηρήσεις στο [email protected]
§ Όροι χρήσης για αναδημοσιεύσεις Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση 3.0 Μη εισαγόμενο (CC BY-NC 3.0)