to top
  • βρείτε μας στο Twitter
  • βρείτε μας στο Facebook
  • βρείτε μας στο YouTube
  • στείλτε μας email
  • εγγραφείτε στο RSS feed
  • international version

2005-2010: Το παρεμβατικό Reconstruction στον κοινωνικό ιστό και τον δημόσιο χώρο

Η Κοινότητα Ανοικοδόμησης, μια συλλογική προσπάθεια που δραστηριοποιήθηκε στην Αθήνα στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 2000, κλήθηκε να απαντήσει στο ερώτημα της σύνδεσης της τέχνης με την πολιτική και τον δημόσιο χώρο της πόλης.


Κεντρική εικόνα: Η είσοδος της Δημοτικής Αγοράς Κυψέλης ανοίγει για πολυποίκιλες δράσεις
(φωτογραφίες: Βασίλης Κανελλόπουλος/αρχείο ομάδας Reconstruction Community)

Η Κοινότητα Ανοικοδόμησης, μια συλλογική προσπάθεια που δραστηριοποιήθηκε στην Αθήνα στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 2000, κλήθηκε να απαντήσει στο ερώτημα της σύνδεσης της τέχνης με την πολιτική και τον δημόσιο χώρο της πόλης. Επιχείρησε να αρθρώσει λόγο σχετικά με τη δεύτερη γενιά μεταναστών καθώς και των προβλημάτων τους, με έναν πρωτόγνωρο, μη ιεραρχικό, αλλά οριζόντιο τρόπο λειτουργίας.

Επιμέλεια: Κοσμάς Κέφαλος

Η ιδέα δημιουργίας της Κοινότητας Ανοικοδόμησης ή αλλιώς Reconstruction Community γεννήθηκε το 2005 και υλοποιήθηκε το 2006. Όπως αναφέρει η εικαστικός και εκπαιδευτικός Έλενα Ακύλα, «Γεννήθηκε μέσα από συζητήσεις και προβληματισμούς ανάμεσα σε φίλους, κυρίως κοινωνιολόγους και ιστορικούς τέχνης, σχετικά με τη σύγχρονη αστική ζωή και τις σχέσεις καθώς και τη δυναμική που αναπτύσσεται στη σημερινή μητρόπολη. Στη συνέχεια εξελίχθηκε σε ένα ανοιχτό κάλεσμα, προς κάθε ενδιαφερόμενο, προκειμένου να δημιουργηθεί μια πλατφόρμα διαλόγου και δράσεων στην πόλη με κοινωνικοπολιτικό προσανατολισμό. Η επιδίωξη ήταν να γεννηθεί ένα πολύμορφο και πολυφωνικό υποκείμενο, ένα πολυσυλλεκτικό και όχι αμιγώς καλλιτεχνικό σχήμα. Αυτό που έμελλε να γίνει αυτή η ομάδα ήταν μία ρευστή, ανοιχτή διαδικασία, η οποία ήταν διαρκώς υπό διαπραγμάτευση: εξελισσόταν και διαμορφωνόταν ανάλογα με τους ανθρώπους που την απάρτιζαν».

Ετερόκλητη ομάδα με κοινούς στόχους
Ο εικαστικός και εκπαιδευτικός Δημήτρης Χαλάτσης, ιδρυτικό μέλος της γκαλερί καλλιτεχνών Poly Produzentengalerie στην Καρλσρούη της Γερμανίας, της Reconstruction Community και της Libby Sacer Foundation, δίνει τη δική του οπτική: «Η κοινότητα ανοικοδόμησης ήταν μια ομάδα ετερόκλητη ως προς τη σύνθεση των ανθρώπων που συμμετείχαν σε αυτή την διαδικασία. Όμως με κάποιο ‘μαγικό’ τρόπο λειτουργούσαμε με τρόπο συνθετικό, μη ιεραρχικό και οριζόντια. Μας ενδιέφερε περισσότερο το πώς θα λειτουργεί η ομάδα (περίπου 25-30 άνθρωποι, άλλες φορές πιο λίγοι ) και λιγότερο τα διάφορα ‘project’. Υπήρξε μεγάλος σεβασμός επάνω στο ζήτημα των ‘αρχών’ τις ομάδας αλλά αυτό δεν ήταν αυτονόητο. Ήταν πολλές οι φορές που θα έπρεπε να τις επαναδιαπραγματευθούμε και να τις διεκδικήσουμε και μερικές φορές δεν έλειπαν οι εντάσεις. Ιδιαίτερα όταν ενσωματωνόταν καινούργια μέλη στην ομάδα. Ήταν μια πολύ ενδιαφέρουσα διαδικασία χειραφέτησης, επάνω σε ζητήματα που αφορούσαν την τέχνη, την κοινωνία και την πολιτική. Το ενδιαφέρον ήταν ότι παρόλο που η διαδικασία ήταν σημαντική για εμάς και απαιτούσε κόπο και δέσμευση, οι παρεμβάσεις που κάναμε και τα διάφορα καλλιτεχνικά εγχειρήματα που έγιναν στην περίπου εξαετή δράση της ομάδας (2005 μέχρι το τέλος του 2010, αρχές του ‘11) ήταν πολύ ουσιαστικά και είχαν κάποιο –τηρουμένων των αναλογιών- κοινωνικό αντίχτυπο, για παράδειγμα η παρέμβαση μας στην Δημοτική αγορά της Κυψέλης, παρεμβάσεις που είχαν να κάνουν με τους πρόσφυγες και μετανάστες κ.α. αλλά παράχθηκε και ένα σημαντικό θεωρητικό υλικό κειμένων μέσα σε αυτό το Prozess».

(Εικόνα: Τα παλιά μαγαζιά στο εσωτερικό της Δημοτικής Αγοράς Κυψέλης αναβαθμίζονται σε κελιά πολιτισμού)

Στο ίδιο πνεύμα και ένα ακόμα δραστήριο μέλος του Reconstruction Community, η κοινωνιολόγος Αθηνά Δασκαλάκη: «Η Κοινότητα Ανοικοδόμησης ήταν μια συλλογικότητα με οριζόντια οργάνωση όπου όλοι μπορούσαν να συμμετάσχουν ισότιμα, να εκφράσουν τις θέσεις τους και τις ιδέες τους και να προτείνουν δράσεις σε σχέση με την σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα, όπως διαμορφωνόταν στα πλαίσια της σύγχρονης πόλης. Ο διάλογος και οι δράσεις διεξάγονταν υπό το πρίσμα διαφορετικών επιστημονικών κλάδων, όπως της αρχιτεκτονικής, της κοινωνιολογίας αλλά και των εικαστικών τεχνών, προκειμένου να καθίσταται δυνατή η πλουραλιστική προσέγγιση των σύγχρονων κοινωνικών φαινομένων και να προωθείται η ελευθερία των ιδεών».

Καταγραφή παρεμβάσεων και δραστηριοτήτων
Πρωτεργάτες της Κοινότητας Ανοικοδόμησης συγκεντρώνουν υλικό από την πολυποίκιλη δράση της, ώστε να εκδοθεί ένα βιβλίο, ένας κατάλογος των δράσεων και δραστηριοτήτων της ομάδας.

Η κοινωνιολόγος Κατερίνα Νασιώκα έζησε την Κοινότητα Ανοικοδόμησης από το ξεκίνημά της: «Η ιδέα της συγκρότησης της ομάδας Reconstruction Community γεννήθηκε εκεί κάπου το 2005 μέσα από τις ανήσυχες συζητήσεις έξι φίλων θεωρητικών, τριών κοινωνιολόγων και τριών ιστορικών τέχνης. Το ερώτημα της σύνδεσης της τέχνης με την πολιτική και τον δημόσιο χώρο της πόλης αποτέλεσε κεντρικό άξονα, που προσδιόρισε ξεκάθαρα και τη φυσιογνωμία των παρεμβάσεων της ομάδας από την αρχή μέχρι το τέλος της. Αν και πλαισιώθηκε στη συνέχεια από πάρα πολλούς καλλιτέχνες και αρχιτέκτονες, η ομάδα RC παρέμεινε πάντοτε θεμελιωδώς ετερόκλητη, αντιταυτοτική και απομακρυσμένη από τους θεσμούς, γεγονός που αποτέλεσε τον πυρήνα της έμπνευσης των δράσεών της».

(Εικόνα: Ενδιαφέρον από περίοικους και επισκέπτες στην «Έκθεση – Αποχαιρετισμός»)

Η εικαστικός Μάγδα Ταμμάμ, με συμμετοχή σε πολλές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, μιλάει για το «δικό της» Reconstruction:
«Για εμένα η Κοινότητα Ανοικοδόμησης ήταν κυρίως μια εναλλακτική ‘ματιά’ πάνω σε κατεστημένα, αποτυχημένα κοινωνικό-πολιτικά πρότυπα. Σε αυτό το πλαίσιο, τα βασικά χαρακτηριστικά της συλλογικότητας ως οργάνωσης- η οριζόντια ιεραρχία, η άμεση δημοκρατία, και η αυτοθέσμιση- ήταν κομβικής σημασίας.
Η ίδρυση μιας συλλογικότητας με το συγκεκριμένο πολιτικό στίγμα μας επέτρεπε την δημιουργία ενός ‘τόπου’ όπου διασφαλίζεται ο πλουραλισμός (και ο πλούτος του). Σε καιρούς που εμφανίζονται έντονες κοινωνικο-πολιτικές παθογένειες και η ομογενοποίηση της κοινωνίας έχει πια εδραιωθεί, η δυνατότητα ύπαρξης ενός ‘πολυφωνικού χώρου’ ήταν (και είναι) καίριας σημασίας. Παρά τις εμφανείς διαφορές στις διαδρομές, στη σκέψη και στο λόγο των μελών, δημιουργήσαμε μια πλατφόρμα επικοινωνίας, διαλόγου και ζυμώσεων.
Ένας από τους στόχους μας ήταν η διεκδίκηση του αστικού χώρου και η προβολή ζητημάτων που άπτονται της δημόσιας σφαίρας μιας σύγχρονης μητρόπολης. Αυτό συνεπάγεται μια αντίληψη της πόλης ως ανοιχτό πεδίο δράσης και την αναγκαιότητα για άμεση παρέμβαση, «απάντηση/δράση εδώ και τώρα», στο γίγνεσθαι της πόλης. Έτσι οδηγηθήκαμε στο να αναπτύξουμε σχέσεις ανάμεσα στις καλλιτεχνικές πρακτικές και τον δημόσιο χώρο. Η ανίχνευση, η χαρτογράφηση και η έρευνα ήταν εργαλεία για την πραγμάτωση των (καλλιτεχνικών) παρεμβάσεων/δράσεων.
Περαιτέρω, πολύ καθοριστικές για το εγχείρημα μας υπήρξαν οι συλλογικές δράσεις με κοινωνικές ομάδες και στέκια μεταναστών. Η ενεργοποίηση των ανθρώπων, οι αλληλεπιδραστικές σχέσεις που αναπτυχθήκαν και η συλλογική εκτέλεση των πρότζεκτ ήταν αυτά που συνέδεαν στο τέλος το (καλλιτεχνικό) γεγονός με την κοινωνία και το πολιτικό».

(Εικόνα: Προετοιμασία της δράσης «Τούνελ 14»)

Φυσική ανάδυση του ερειπίου
Ο εικαστικός Χάρης Κοντοσφύρης, Αναπληρωτής Καθηγητής της Σχολής Καλών Τεχνών στη Φλώρινα, του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, περιγράφει με γλαφυρότητα και ακρίβεια το Reconstruction: «Αν δε βλέπεις κάτι εκεί πέρα, είναι γιατί έχεις ήδη δει ό,τι υπάρχει εκεί: Η αισθητική αποστροφή, η συνάθροιση των νεοφερμένων «ξένων», η ανταλλαγή της αυλής από την πυλωτή, η εκρίζωση του βιοτεχνικού κέντρου από τον Ψυρρή, ο απόηχος από τις μπαλάντες της οδού Αθηνάς, με οδήγησαν να συμμετέχω στην Κοινότητα Ανοικοδόμησης που θεωρούσε ότι η ανοικοδόμηση είναι συνέπεια μιας φυσικής ανάδυσης του ερειπίου.
Τα νέα ερείπια, τα σώματα μανεκέν, το ακάθιστο παγκάκι του αστέγου και του μπυρόβιου, μέχρι τα καθιστικά της καφετέριας της πλατείας, οργάνωσαν πολλές από τις ασύμμετρες ακολουθίες παρεμβάσεων και προβληματισμών της Κοινότητας Ανοικοδόμησης. Η ανάρρωση από την αστική πλεονεξία χρειαζόταν να καταδειχθεί, ο απρόσωπος χώρος φάνταζε σαν πεδίο εμπάθειας, ενώ ο προσωποιημένος σαν έκφραση ναρκισσισμού. Ο προσποιητός και βίαια προσαρτημένος από τους καλλιτέχνες χώρος, ενώ είναι ανοικοδομήσιμος, πολλές φορές ήταν το εκμαύλισμα επιχειρηματιών που δικαιούνται να προτείνουν οικιστικές ουτοπίες εύλογου και υπομονετικού κέρδους. Όλοι συμβάλουν στην ανοικοδόμηση της πόλης. Όλοι συμβάλουν στην κατεδάφιση μιας πόλης. Όλοι συμβάλουν στη διατήρηση των ερειπίων».

(Αυτοσχεδιασμοί ηθοποιών στις βιτρίνες περιμετρικά της Δημοτικής Αγοράς Κυψέλης)

Η απόλυτη απροσδιοριστία του δρόμου
Με ξεχωριστό τρόπο, περιγράφει ο καλλιτέχνης Μάνος Κορνελάκης την ομάδα ανοικοδόμησης: «Σαν πέτρα που κυλά, περιπατητικός / σχοινοβάτης ανάμεσα στην φιλοσοφία που σπούδασα και την τέχνη, έγραφα, έπαιζα σαξόφωνο, τραγουδούσα, χόρευα... δεν στέριωνα: Το μακρινό '94, με μια ομάδα επινοημένου θεάτρου (Πέγκα, Κουμεντάκης κ.α.) βρέθηκα στην μπιενάλε νέων Λισαβώνας. Ήταν εκεί ο Κ. Ρήγος, ο Poka-Yio και άλλοι με συγκροτημένη επαγγελματική οπτική.
Το 2007, με την ηχώ των Ολυμπιακών 2004, την ώρα που η πρώτη Μπιενάλε της Αθήνας ενεργοποιούσε χορηγούς και μεγάλα ιδρύματα σχεδίαζαν τεχνοκρατικά τον δημιουργικό εποικισμό του ευρύτερου κοινωνικού χώρου, προσγειώθηκα στους αντίποδες του Destroy Athens, μέσα στον θερμό πυρήνα μιας παρέας που συνδύαζε την ανεξάντλητη οργανωτική ενέργεια του Χ. Κοντοσφύρη και την απόλυτη απροσδιοριστία του δρόμου. Ανέβασα το πρώτο βιντεάκι για την δράση "Τούνελ14" (https://youtu.be/etMOYxq4DLM) στις 15 Ιουνίου 2007. Στα παραμύθια, αν η μπιενάλε ήταν ο χορός στο παλάτι, η ομάδα ανοικοδόμησης ήταν υπαίθριο τσιγγάνικο γλέντι! Εθελοντική εργασία, απόλυτη προσβασιμότητα για καλλιτέχνες και μη, πολλαπλότητα στόχων, αυτονομημένες δράσεις.
Από τις αρχικές συναντήσεις σε παραχωρούμενο χώρο στην μπλε πολυκατοικία στα Εξάρχεια, δημιουργήθηκε ένα εργαστήριο σκέψης που σύντομα μαγνήτισε πολλούς. Όταν δεν χωρούσαμε εκεί, οι πολυπληθείς συναντήσεις μας μεταφέρθηκαν στον χώρο υποδοχής του φιλόξενου Art Hotel -υπήρχαν μεταξύ μας αμετανόητοι καπνιστές κι αναρωτιόμουν πότε θα μας διώξουν! Η ομάδα έκανε καλή χρήση του διαδικτύου, ήμουν σε μεγάλο βαθμό admin του ιστορικού πλέον site "reconstruction.gr" για το οποίο πλήρωναν κάποιοι σιωπηρά από την τσέπη τους. Θα ήθελα να είχαμε δώσει νομική υπόσταση, να είχε υπάρξει οικονομικός προγραμματισμός, ενηλικίωση. Όμως τίποτα από αυτά δεν ταίριαζε φαίνεται στο απόλυτο άνοιγμα του εγχειρήματος που ήταν περισσότερο δημιουργία κοινωνικού χώρου με ενέργεια από τα κάτω, χωρίς έμφαση σε υπογραφές, δίχως άνωθεν επιμελητές και ισχυρούς χορηγούς, χωρίς εξασφάλιση».

Το φαινόμενο ReC
Η αρχιτέκτων Τζέλα Ταγκαλίδου χαρακτηρίζει την ομάδα ως μια συστηματική αναγνώριση των προσωπικών και δημόσιων αναγκών μας:
Το ReC άρχισε για μένα από μια τυχαία γνωριμία με το Χάρη Κοντοσφύρη στο Γκαίτε σε μια διοργάνωση της AICA HELLAS με θέμα ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΧΩΡΟΣ.
Εργαζόμουν σε ένα αρχιτεκτονικό γραφείο που αναλάμβανε το σχεδιασμό εκθέσεων, ήμασταν σε στενή συνεργασία με επιμελητές και παράλληλα είχαμε πελάτες καλλιτέχνες, συλλέκτες. Ήμουν εκεί που έπρεπε να ήμουν.
Mε κάλεσε να καθίσω δίπλα του στη γεμάτη αίθουσα κ άρχισαν όλα. Μετά με κάλεσε και στην ομάδα.
Τότε είχε γίνει η κατάληψη της δημοτικής αγοράς της Κυψέλης και με το που τελείωσε, η ομάδα αποφάσισε να κάνει μια έκθεση με πολλούς καλλιτέχνες παρατείνοντας ουσιαστικά την κατάληψη. Και έγινε.
«Ο ανανάς ο λουκουμάς!»
Ο Μάνος Κορνελάκης είχε φτιάξει  πρωτότυπη μουσική, έγιναν εικαστικές εγκαταστάσεις, περφόρμανς, βίντεο Αρτ, καταπληκτική. Ύστερα από μέρες ακολούθησαν ομιλίες από αρχιτέκτονες για το δημόσιο χώρο με τον Δημήτρη Παπαλεξόπουλο, τον Νίκο Καζέρο, τη Μαρία Βιδάλη.
Όλη αυτή η παραγωγή καταστάσεων είχε κινήσει το ενδιαφέρον της γειτονιάς, του τύπου και άλλων καλλιτεχνών.
Η Αγορά έγινε πέρασμα, στέκι, τόπος.
Πήρε παράταση. Σε μια βραδιά έγιναν διαφορετικές περφόρμανς στις βιτρίνες  της αγοράς με το πλήθος να μεταφέρεται από μαγαζάκι σε μαγαζάκι περιμετρικά του τετραγώνου.
Μέναμε με βάρδιες στην αγορά, αλλά πάντοτε ήμασταν περισσότεροι από όσους χρειάζονταν. Κόσμος πήγαινε κ ερχόταν, συζητήσεις, διοργάνωση ανθρώπινου σκακιού από μάστερς…
Ήταν ένα θεματικό πάρκο καλλιτεχνικών προδιαγραφών.
Είμασταν σε μόνιμο brainstorming.
Νομίζω ότι για μια περίοδο, δεν ξέρω τι συνετέλεσε, ό,τι οραματιζόταν, δημιουργούσε και οργάνωνε το ReC τύχαινε μαζικής αποδοχής.
Όλοι ήθελαν να μάθουν για αυτό. Όλοι ήθελαν αυτό.
Είχε momentum, συνάφεια και ενστικτώδη δράση…πολλούς συ-παίκτες και αυτό έκανε τη διαχείριση όλο και πιο δύσκολη. Υπήρχαν πυρήνες γοητείας - μαγνήτες και γινόσουν ένα. Αργότερα πολυμεριστήκαμε.
Το ReC αναβίωσε την δημιουργία ομάδων – καλλιτεχνών, αρχιτεκτόνων, κοινωνιολόγων, ποιητών, ηθοποιών, σκηνοθετών - χωρίς καταστατικά, χωρίς σκοπό διάδοσης νεωτερισμών, αλλά με κοινή την αντίληψη μετάπλασης των αναγκών μας, ενίσχυσης του ιδιωτικού στο δημόσιο και ίσως μετατόπισης της προσοχής από το «ΟΥΦ» στο «WHAT IF».

Τούνελ 14
Τη δεκαετία του ΄80 τα μέλη της νεο-αφιχθείσας αφρικανικής κοινότητας μετακινούνται κυρίως με τη γραμμή 14 του ΗΛΠΑΠ, που εκτελούσε τη διαδρομή Πατήσια - Αμπελόκηποι. Χρησιμοποιούν αυτό το μέσο που συνέδεε τους δύο πόλους διαμονής τους. Ήταν μια ασφαλής διαδρομή, κάτι σαν ένα δικό τους «τούνελ».
Τα προβλήματα των προσφύγων και των μεταναστών ήταν και είναι γνωστά. Εκείνο που δεν ήταν γνωστό, τουλάχιστον στο μέγεθός του, ήταν το πρόβλημα που αντιμετώπιζε η δεύτερη γενιά μεταναστών. Τα παιδιά που γεννήθηκαν και ζουν στην Ελλάδα δεν έχουν κανένα επιπλέον δικαίωμα. Η νομική τους κατάσταση ρυθμίζεται από το δίκαιο των αλλοδαπών.


(Εικόνα: Το «Τούνελ 14» αναδεικνύει τα προβλήματα της δεύτερης γενιάς μεταναστών και ευαισθητοποιεί)

Στις 20 Ιουνίου 2007, ημέρα την οποία ο ΟΗΕ έχει ανακηρύξει Διεθνή Ημέρα Προσφύγων, πραγματοποιήθηκε η εντελώς ξεχωριστή δράση Τούνελ 14, προκειμένου να ενημερώσει, να αναδείξει, να γνωστοποιήσει τα προβλήματα ένταξης και κοινωνικοποίησης που αντιμετωπίζουν τα παιδιά των μεταναστών και να ευαισθητοποιήσει τους πολίτες.
Για τη δράση χρησιμοποιήθηκαν τρόλεϊ της γραμμής 14, η επιβίβαση γινόταν δωρεάν και κατά τη διάρκεια της διαδρομής έμπαιναν και έπαιζαν μουσικοί. Μετά το τέλος της διαδρομής, δόθηκε συναυλία στην πλατεία Αμερικής. Η δράση «Τούνελ 14» έγινε σε συνεργασία με την Ένωση Οργανώσεων Αφρικανών Γυναικών (United African Women Organization) και τον Ελληνοσουδανικό Σύνδεσμο Φιλίας.

Ηχητικός χάρτης Εξαρχείων
Το θέαμα της χρήσης ακουστικών για την ακρόαση μουσικής από πεζούς σε δημόσιους χώρους, ολοένα και πιο οικείο, μαρτυρά την ανάγκη για απομάκρυνση από κάτι ανυπόφορο, όπως είναι οι έντονοι θόρυβοι. Ανθρωπολογικές παρατηρήσεις δείχνουν την ανάγκη απομόνωσης από κοινωνικούς ήχους.
Από την άλλη, πειραματική μελέτη της υπηρεσίας ερευνών του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας του Καναδά, το 1957, έδειξε ότι άτομα απομονωμένα σε περιβάλλον διαμορφωμένο χωρίς  επαφή με τον εξωτερικό κόσμο (κελί με γυμνούς τοίχους, με σταθερό φωτισμό, χωρίς κανένα θόρυβο, καμιά μυρωδιά, καμιά αλλαγή θερμοκρασίας), εμφάνισαν εκτεταμένες διαταραχές συμπεριφοράς. Ο εγκέφαλος, καθώς δεν δέχεται κανένα ερέθισμα, χάνει τη μέση διέγερση που απαιτεί η φυσιολογική λειτουργία του.
Σε κάποιες περιπτώσεις το κενό της ύπαρξης γεμίζει με τους ήχους των άλλων. Η Ηρώ Σκάρου στο βιβλίο της «Μια χαρά είναι» (εκδόσεις Γκοβόστη, 2018) γράφει: «…οι τοίχοι την στένευαν. Άφηνε συχνά τους ήχους της πόλης να μπαίνουν μέσα. Τότε ο χώρος έμοιαζε να μεγαλώνει λίγο».
Ο ήχος μέσω της ακοής είναι ζωτική λειτουργία. Ο ζωτικός χώρος πλημμυρίζει από τον ζωτικό ήχο. Γειτονιές με έντονη μουσική, με πυκνή κυκλοφορία αυτοκινήτων, με τον δημόσιο διαπεραστικό ήχο να εξουδετερώνει τον ιδιωτικό, αλλά και γειτονιές – ησυχαστήρια. Διαρκώς ζητούμενο, η «βιώσιμη ηχητικά πόλη».

(Εικόνα: Ηχητική καταγραφή στην περιοχή των Εξαρχείων)

Την άνοιξη του 2008, ύστερα από συζήτηση με μέλη της  Επιτροπής Πρωτοβουλίας κατοίκων Εξαρχείων, η Κοινότητα Ανοικοδόμησης προχώρησε σε καταγραφή του θορύβου στην περιοχή των Εξαρχείων, στο τρίγωνο Πατησίων-Αλεξάνδρας-Ιπποκράτους. Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα από σχετικό κάλεσμα:
«Ο ήχος της πόλης είναι κοινωνικός. Η πόλη ως ηχείο αντανακλά τις κοινωνικές δομές που παράγουν οι διεκδικήσεις των αστικών ομάδων. Για παράδειγμα, μπορεί κανείς να συσχετίσει την έννοια της ευζωίας με την απουσία ήχου (αλλά και κίνησης), αν αναλογιστεί ότι τα προάστια των οικονομικά εύρωστων τάξεων έχουν μετατραπεί σε υπνουπόλεις, όπου «βασιλεύει» η ησυχία. Αντίστοιχα, η κατανάλωση προσδιορίζεται σε χώρους υψηλού θορύβου. Η διερεύνηση αυτή θα αναλύει την κοινωνική σύνθεση και θα καταγράφει τις δημόσιες λειτουργίες και τις κοινωνικές σχέσεις σε σύνδεση με τις ηχητικές δομές που παράγονται (στον δημόσιο χώρο), ώστε να αναδυθούν στη συνείδηση και να οριστούν οι πολιτισμικές λογικές που διαπνέουν αυτές τις δομές με την εμπλοκή των ίδιων των υποκειμένων (κατοίκων, διερχόμενων περαστικών, επισκεπτών, αστικών νομάδων, εκτοπισμένων) στη νοηματοδότηση του ήχου».
Η καταγραφή του ήχου στην περιοχή των Εξαρχείων κράτησε αρκετούς μήνες. Παράλληλα άρχισε η σχεδίαση ενός ηχητικού χάρτη σε ψηφιακή  μορφή, ο οποίος παρουσιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 2008 στο εργαστήριο «t-ηχοποιίας» στο πλαίσιο του προγράμματος Ά-κτιστο/Unbuilt – Διεθνή γεγονότα αρχιτεκτονικής έρευνας 2008, που διοργάνωνε η ομάδα SARCHA/Αρχιτεκτονικοί Αγωγοί (School of ARCHitecture for All) σε συνεργασία με το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο.

Καναρίνια και σειρήνες
Τα Εξάρχεια είναι μια περιοχή έκτασης 90 στρεμμάτων που κατοικείται (απογραφή 2001) από 22.068 άτομα (πυκνότητα: 24,5 κάτοικοι / τ.χλμ). Η έκταση πρασίνου ήταν 75,5 στρέμματα (τα 48 στο Λόφο Στρέφη) και η αναλογία 1 κάτοικος  ανά 3 τ.μ., όταν η ανεκτή αναλογία, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, είναι 1 κάτοικος ανά 10 τ.μ.
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν ορισμένα από τα αποτελέσματα της έρευνας: Μια μπάσα φωνή έχει 54,1 db, οι ομιλίες 74,5 db, το κλάμα μωρού από τον 1ο όροφο 61,8 db και η δυνατή γυναικεία φωνή 86,6 db. Σχετικά χαμηλό είναι το ηχητικό αποτέλεσμα κατά τη διάρκεια διαλείμματος σχολείου (71 db), καθώς και κατά την πορεία διαμαρτυρίας 150 περίπου ατόμων (89 db).
Το καναρίνι κελαηδάει με 49,1 db, ο σκύλος γαυγίζει με 54,5 db και ο γατοκαβγάς φθάνει στα 61,3 db.
Το καροτσάκι λαϊκής δίνει 61,6 db, τα τροχήλατα πάνω σε ανάγλυφο πεζοδρόμιο 64 db, οι οικοδομικές εργασίες 71,8 db και ο τροχός κοπής σιδήρου 72,5 db.
Μεγάλη είναι η ηχητική επιβάρυνση από την κίνηση οχημάτων: ένα αυτοκίνητο δίνει 73,7 db και αν βάλει δυνατή μουσική ανεβαίνει στα 86 db. Το μηχανάκι κυμαίνεται από 78,9 μέχρι 91,9 db. Το φορτηγό έχει 78,9 db, το λεωφορείο 81,6 db και, αν μαρσάρει, ανεβαίνει στα 90,9 db. Το απορριμματοφόρο (στον πιο γλυκό ύπνο) μας ξυπνάει με 100,2 db. Η χρήση κόρνας επιβαρύνει με έως και 88,5 db, το στρίγγλισμα φρένων 84,5 db, το σφύριγμα του τροχονόμου: 79,9 db και, αν καταφθάσει περιπολικό, η σειρήνα του προσθέτει άλλα 102 db.

(Εικόνα: Μετρήσεις θορύβων για ομιλία, κλάμα μωρού, μαρσάρισμα λεωφορείου, στρίγγλισμα φρένων, τροχού κοπής σιδήρου)

Το Reconstruction Community καλούσε τους επισκέπτες να εμπλουτίσουν τον ψηφιακό χάρτη στέλνοντας ηχητικό ή οπτικό υλικό που είχαν οι ίδιοι καταγράψει από την πόλη της Αθήνας. Το πρόγραμμα  Ά-κτιστο/Unbuilt υποβλήθηκε από τη SARCHA ως πρόταση εθνικής συμμετοχής  για τη Biennale Αρχιτεκτονικής Βενετίας 2008, όπου η Κοινότητα Ανοικοδόμησης συμμετείχε με το εργαστήριο t-ηχοποιίας και τίτλο πρότασης «T-ήχος, Δημιουργία πειραματικών μοντέλων μιας ηχητικά ορατής πόλης που σχεδιάζεται συμμετοχικά».

«Έκθεση – Αποχαιρετισμός»
Τον Ιούνιο του 2007 ο Βασίλης Κανελλόπουλος έγραψε και σκηνοθέτησε το θεατρικό δρώμενο «Έκθεση – Αποχαιρετισμός» (ποτέ δεν θα είναι ίδια), το οποίο, εκτός των μελών και των φίλων του Reconstruction, προκάλεσε το ενδιαφέρον πολλών κατοίκων και περαστικών.
Στον δικτυακό τόπο του Θεατρικού Ομίλου Σχεδία (http://www.schedia.gr/2006_2007_tautotita.htm) διαβάζουμε:
Σήμερα το δημόσιο αγαθό υποχωρεί κατά κράτος μπροστά στην λεγόμενη ιδιωτική πρωτοβουλία. Ακόμα και ο δημόσιος χώρος έχει καταλήξει να είναι πεδίο άσκησης βίας του κράτους (εξακρίβωση, διάλυση συγκεντρώσεων, ΜΑΤ, δακρυγόνα, ψυχολογική βία). Οι πολίτες, μόνοι, δυσκολεύονται και συχνά αδυνατούν να εναλλάξουν τις αιματηρές νησίδες τους με επαφή, συνομιλία, συνεύρεση. Το κράτος μάς οδηγεί σε χώρους συγκέντρωσης ιδιωτικούς. Αλλά κι εκεί η επαφή είναι απαγορευμένη ή περιέχει κινδύνους.
Οτιδήποτε κρατάει, πρωτίστως, γόνιμο τον δημόσιο λόγο, τη δημόσια πράξη, τον δημόσιο χώρο, είναι αυτονόητα πολιτικό.

(Εικόνα: Η Εύα Μπόγρη στην «Έκθεση – Αποχαιρετισμός»)

Βλέποντας την Αγορά της Κυψέλης σαν ένα «καράβι» που από τις γρήγορες επιχωματώσεις και κατασκευές ξέμεινε στο πρώην «λιμάνι» της Κυψέλης, με τις μπουκαπόρτες του ανοιχτές, να χάσκουν περιμένοντας ανθρώπους, φορτηγά, υπηρεσίες, αγορά, συνάθροιση κοινού, προτείναμε την δημιουργία ενός θεατρικού δρώμενου που εν μέρει προβαρίστηκε και σχηματίστηκε στην Αγορά της Κυψέλης, χρησιμοποιώντας τις βιτρίνες περιμετρικά της αγοράς, το κέντρο εσωτερικά και το υπόγειο.
Στην δράση αυτή συμμετείχαν ηθοποιοί, χορευτές, εικαστικοί και μουσικοί που έπαιξαν, δημιούργησαν και αυτοσχεδίασαν στις βιτρίνες και στο υπόγειο, ενώ άλλοι συνεργάτες βρέθηκαν στο περιβάλλον μαζί με τους θεατές για την δημιουργία διαλόγου και την παροχή πληροφοριών. Τη δημιουργία διαλόγου ενθάρρυναν κείμενα της Σώτης Τριανταφύλλου, του Γοργία (από την Ωραία Ελένη) και του Μπρεχτ (η Εβραία).

Στην επιτυχία της παράστασης του Βασίλη Κανελλόπουλου - Θεατρικός Όμιλος Σχεδία είχαν συμβάλει οι ηθοποιοί Ελένη Μακρή, Τζίνα Αποστολοπούλου, Κώστας Γεραντώνης, Κωνσταντίνα Μάρα, Μαρίνα Νατιώτη, οι εικαστικοί Εύα Μπόγρη, Δημήτρης Χαλάτσης, Έλενα Ακύλα, Μάγδα Ταμμάμ, οι μουσικοί Νίκος Μουστάκας, Δημήτρης Κοροτζής και οι φωτογράφοι Ντίνα Μπατζιά, Λεωνίδας Δημακόπουλος και Σπύρος Τσακίρης.

(Εικόνα: Η «Έκθεση – Αποχαιρετισμός» σε εξωτερικούς χώρους θα προκαλέσει παρέμβαση των αστυνομικών…)

Ένα χαρακτηριστικό συμβάν των δυσκολιών που αντιμετώπιζαν οι δραστηριότητες της Κοινότητας Ανοικοδόμησης: κατά την διάρκεια της εκδήλωσης και συγκεκριμένα την ώρα των δράσεων στους εξωτερικούς χώρους, έγινε μία καταγγελία, με αποτέλεσμα να προσαχθεί στο Αστυνομικό Τμήμα ο Δημήτρης Χαλάτσης, ως υπεύθυνος των εκδηλώσεων στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης.
Δεν ήταν η μοναδική προσαγωγή του. Στο Αστυνομικό Τμήμα βρέθηκε άλλη μία φορά, όταν μέλη της ομάδας έφτιαχναν ένα γκράφιτι στην πίσω πόρτα της Αγοράς.

Η ρήξη με το παλιό
Η Δημοτική Αγορά Κυψέλης, επί της Φωκίωνος Νέγρη 42, ήταν ήδη κλειστή από το 2003, όταν στις 10 Δεκεμβρίου του 2006 κάτοικοι της περιοχής, μέλη του πολιτιστικού συλλόγου Κυψέλης και της δημοτικής παράταξης Ανοιχτή Πόλη, προέβησαν στο άνοιγμα του χώρου της Αγοράς, ως μια συμβολική κίνηση με σκοπό την επαναδραστηριοποίησή της, μέσω πολιτιστικών εκδηλώσεων.
Κυρίως από εκεί τάραξε τα νερά  η Κοινότητα Ανοικοδόμησης. Ανάμεσα στις πολλές δραστηριότητες της, ήταν η παρέμβαση στη Δημοτική Αγορά της Κυψέλης, με τη δράση Μαγειρεμένες ωμότητες, ο ανανάς, ο λουκουμάς, που είχε διάρκεια τριών εβδομάδων, με διάφορες επιμέρους δράσεις στο χώρο της Αγοράς: εικαστικές παρεμβάσεις από τριάντα πέντε καλλιτέχνες, την περφόρμανς «ανθρώπινο σκάκι» (μέλη του Reconstruction, καθώς και μικρά παιδιά, λειτουργούσαν σαν σκακιστικές φιγούρες και εκτελούσαν κινήσεις σε μεγάλη σκακιέρα στο δάπεδο), βιντεοπροβολές, συζητήσεις, μουσικές και γεύσεις από όλο τον κόσμο, θεατρικά σκετς και πολλά άλλα.

(Ανθρώπινο σκάκι στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης)

Παράλληλα η Κοινότητα Ανοικοδόμησης, διατηρούσε ιστοσελίδα, όπου δημοσιεύονταν θεωρητικά κείμενα, προτάσεις και παρεμβάσεις στην πόλη, καθώς και απόψεις όσων συμμετείχαν.
Όπως αφηγείται η Κατερίνα Νασιώκα «Στην αντιστροφή του τίτλου της πρώτης Μπιενάλε της Αθήνας ‘destroy Athens’, το 2007, η ομάδα Reconstruction έβγαινε στο δημόσιο πεδίο προτείνοντας τη σύζευξη καταστροφής-και-δημιουργίας, αναδόμησης του ήδη κατακερματισμένου αστικού κοινωνικού ιστού, ανασύνθεσης της αστικής ζωής μέσα από τη ρήξη με το παλιό. Γι’ αυτό και οι παρεμβάσεις της συνέβαιναν πάντοτε και αφορούσαν τον δημόσιο χώρο όχι μέσα από την προσκόλληση στο αισθητικό, την προσπάθεια δηλαδή αισθητικοποίησης του πολιτικού και κοινωνικού πεδίου, αλλά μέσα από την ανάγκη μιας νέας νοηματοδότησης του κοινωνικού και πολιτικού κατανοώντας τις στρεβλώσεις και τις αντιφάσεις τους».

(Εικόνα: Λευκός πύργος η υπερήφανη δεσποινιδούλα!)

Απονεύρωση της ενότητας
Δεικτικός και δηκτικός ο Χάρης Κοντοσφύρης εντοπίζει τις αιτίες του τέλους: «Οι ιδέες που ελλοχεύουν σε ομάδες και κοινότητες ακμάζουν πολιτικά, κοινωνικά, κινηματικά και καλλιτεχνικά, ενσαρκώνοντας συγκεκριμένα περιεχόμενα. Στην περίπτωση του «reconstruction community», ενώ οι ιδέες θέλουν να γίνουν οι ίδιες πραγματικότητα, διαπερνώντας το «είναι» των ομότιμων μελών, άργησε πολύ να εξελιχθεί ως τέτοιο, γιατί έβριθε παραδειγματισμού η οριζοντιότητα και η ταύτιση τέλους και αρχής. Οι ιδέες, ως απλές χίμαιρες, διαβιούσαν στη δομή της κοινότητας, ενισχύοντας τις σχέσεις και τον ισομερισμό των επιθυμιών και των σχέσεων. Χωρίς ιδεοληψία, όλα τα πρότζεκτ προκαλούσαν μια διέγερση, η πορεία της οποίας εξαρτιόνταν από γενικούς παράγοντες. Προκειμένου να σεβαστεί η ομάδα αυτούς τους παράγοντες στην αναγκαιότητα τους, έπρεπε να τους συναγάγουμε από την επιτελεστικότητα όλων των εμπλεκόμενων. Πχ, στο Τούνελ 14, η διαμόρφωση γίνονταν ευθυγραμμίζοντας την Κοινότητα Αφρικανών Γυναικών και το γραφείο δημοσίων σχέσεων του ΗΣΑΠ (ηλεκτροκίνητα λεωφορεία της Αθήνας). Την ημέρα της επιτέλεσης, μια μαζική πορεία στους δρόμους, η επετειακή αφορμή για την εκκίνηση του χάπενινγκ στη γραμμή 14 των τρόλεϊ, από το γραφείο δημοσίων σχέσεων του ΗΣΑΠ, μέχρι την ενσωμάτωση και την ενεργοποίηση αιτημάτων της αφρικάνικης κοινότητας για ζητήματα που άπτονταν δικαιωμάτων δεύτερης και τρίτης γενιάς, ενίσχυσαν μια αμερόληπτη πρόσληψη και διάχυση χιμαιρικών ιδεών με εκφραστικούς επιτελεστικούς τρόπους.
Η κοινότητα Ανοικοδόμησης λειτούργησε σαν μια ομαδική ατομικότητα προικισμένη με το δικό της «εμείς» και το δικό της «είναι», αισθανόμενη και σκεπτόμενη ενιαία. Το πνεύμα της κοινότητας ήταν η συνήχηση των πνευμάτων όλων των μελών της ομάδας, η ομάδα ήταν το σύνολο όσων ανήκουν σ’ αυτή.
Βεβαίως μετά από μια συνεχή ανασύνταξη της κοινότητας σε πολλαπλά ετερογενή πρότζεκτ (Τραύμα Queen, Τούνελ 14, ηχητικός χάρτης των Εξαρχείων Τ-ήχος Α και τον απόσπερο ήχο των θρησκευτικών μειονοτήτων Τ-ήχος Β), κ.ά., τότε μέλη της κοινότητας, μετέθεταν ερήμην το κέντρο βάρους πρωτοβουλιών ως μια διαδικασία διαρχίας και αυτό απονεύρωσε την ενότητα της ομάδας. Καταστρατηγήθηκε έτσι η αρχή της οριζοντιότητας, γιατί αναζητούνταν ή υποδεικνύονταν αρχηγοί. Η κοινότητα βρέθηκε σε παθογένεια και κατέρρευσε».

«Σε εμάς το αποτύπωμα»
Το εύλογο ερώτημα είναι αν θα μπορούσε τούτη η δραστηριότητα να έχει συνέχεια, αν υπάρχουν περιθώρια ανασυγκρότησης του Reconstruction Community ή να παραδοθεί η σκυτάλη σε ένα διάδοχο σχήμα, σε νέους του σήμερα.
Η Αθηνά Δασκαλάκη, παρότι διαπιστώνει πως  όλα τα ζητήματα που τέθηκαν τότε, παραμένουν επίκαιρα, δεν πιστεύει πως θα μπορούσε να δημιουργηθεί ξανά αυτό που ήταν: «Η Κοινότητα Ανοικοδόμησης ήταν γέννημα συγκεκριμένων συνθηκών, ανθρώπων και στιγμής. Νομίζω όμως κάθε κίνηση είναι παιδί της εποχής της, της συγκεκριμένης στιγμής στο χρόνο και μόνο».


Η Έλενα Ακύλα περιγράφει το καθοριστικό σημείο της αρχής του τέλους: «Μετά την κοινωνική έκρηξη που σημειώθηκε τον Δεκέμβριο του 2008 στο κέντρο της Αθήνας, παρόλο που το αίτημα για συλλογική δράση έγινε πιο έντονο, διαπιστώσαμε πολύ σύντομα, ως ομάδα, ότι δε μπορούσαμε πια να λειτουργούμε με τους τρόπους που είχαμε ως τότε, κυρίως με το χαρακτήρα των δράσεων. Ο χώρος δράσης ήταν και είναι σαφώς ο δημόσιος χώρος. Το να κινείσαι και να συνυπάρχεις όμως σε αυτόν είναι μια λεπτή ισορροπία. Η κοινωνική αναταραχή εκείνης της περιόδου λειτούργησε ως ένας καταλύτης για την ύπαρξη της ομάδας και έθεσε το ερώτημα: κατά πόσο μπορεί κανείς πλέον να κινείται σε ένα συμβολικό επίπεδο παρέμβασης;, το οποίο σταδιακά οδήγησε στον παροπλισμό της. Μέχρι και το 2010 περιορίστηκε σε συμμετοχή σε παρουσιάσεις, συζητήσεις και ανέβασμα κειμένων στο site της ομάδας.
Τον Ιανουάριο του 2009 πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο Μπενάκη μια ημερίδα που διοργάνωσε το Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με θέμα: «Ε(κ)σωτερικότητες: Τέχνη, πολιτική και κοινωνία σε εποχή κρίσης». Μέλη διαφόρων ομάδων, ανάμεσα σε άλλους συμμετέχοντες (όπως το αστικό κενό, η νομαδική αρχιτεκτονική, οι local Athens, η ομάδα Φιλοπάππου, η Sharcha κ.ά.) ανταποκριθήκαμε στο κάλεσμα.
Η συμμετοχή της Κοινότητας Ανοικοδόμησης με το κείμενο: «Να κάνουμε πολιτική», προέκυψε από την ανάγκη μεγαλύτερης συλλογικοποίησης και ενός σαφέστερου θεωρητικού υπόβαθρου, και επιχείρησε να δώσει απαντήσεις στο ερώτημα “Πώς η ίδια η τέχνη αντιλαμβάνεται τον εαυτό της σε μια τέτοια συνθήκη κρίσης;” Χαρακτηριστικές άλλωστε ήταν οι συνεχόμενες ερωτήσεις σε κείμενα που γράφτηκαν εκείνη την περίοδο: Πού είναι οι καλλιτέχνες ή τι κάνουν οι καλλιτέχνες; Γιατί δεν μιλούν οι καλλιτέχνες;».

Στο ίδιο πνεύμα και η Μάγδα Ταμμάμ: «Από το 2008 και μετά, και πιο συγκεκριμένα μετά τα γεγονότα του Δεκεμβρίου του 2008, η Κοινότητα Ανοικοδόμησης, περιόρισε αισθητά τη δραστηριότητά της. Συνειδητοποιήσαμε ότι οι καιροί απαιτούν ίσως άλλες μεθόδους και άλλα εργαλεία. Επίσης, πιστεύω ότι όλοι αξιολογούμε ακόμα τα δεδομένα των εμπειριών μας. Ζούμε σε μια περίοδο διαρκών μεταβολών και είμαστε όλοι στην προσπάθεια να κατανοήσουμε τα φαινόμενα όχι μόνο της αστικής κρίσης, η οποία συνδέεται άμεσα με το μοντέλο παραγωγής του κτιστού περιβάλλοντος, αλλά και τις παγκόσμιας κρίσης».

(Εικόνα: Έλενα Ακύλα: «Το αποτύπωμα ήταν οι σχέσεις που δημιούργησε, οι οποίες κράτησαν στον χρόνο και στάθηκαν καθοριστικές για τις ζωές μας». (Φωτογραφία από την περφόρμανς, Who’ll pay reparations on my soul?, ο τίτλος του έργου είναι αναφορά στο ομώνυμο τραγούδι του Gil Scott Heron. Δημοτική Αγορά Κυψέλης, από την παράσταση ‘Έκθεση-Αποχαιρετισμός’)

Διαπιστώσεις και από τον Δημήτρη Χαλάτση: «Δεν ξέρω αν μπορεί να ανασυγκροτήσουμε ένα τέτοιο εγχείρημα, αυτό πιστεύω ότι το ‘γεννά’ μια γενικότερη κοινωνική κατάσταση και όχι από μόνες, οι ατομικές μας διαθέσεις. Πάντα υπάρχει, βέβαια, η ανάγκη για πράγματα που έχουν να κάνουν με το συλλογικό, την αλληλεγγύη και την κριτική απέναντι στο κυρίαρχο, ιδιαίτερα αυτή την περίοδο που η εξατομίκευση, η εξαθλίωση σε όλα τα επίπεδα και η όλο πιο εντεινόμενη αυταρχικότητα του κράτους και των θεσμών να έχει εξαπλωθεί σε τέτοιο βαθμό που το κράτος έκτακτης ανάγκης μοιάζει να παγιώνεται σε μόνιμη κατάσταση».   
Περιγράφοντας τη σκληρή πραγματικότητα δεν βλέπει πώς θα μπορούσε να υπάρξει συνέχεια: «Δεν ξέρω τι μπορεί να είναι ρεαλιστικό. Υπάρχουν πολλές ομάδες κυρίως στα εικαστικά που κάνουν άπειρα ‘projects’. Αλλά ειλικρινά να το πω, όπως έχουν έρθει τα πράγματα σε παγκόσμιο αλλά και σε τοπικό επίπεδο, δηλαδή τα τεράστια οικολογικά και περιβαλλοντικά προβλήματα, οι τεράστιες κοινωνικές ανισότητες, ο αυταρχισμός, η διαφθορά, η  φτώχεια, ο ρατσισμός και πλήθος άλλων θλιβερών καταστάσεων που συνθέτουν τον καπιταλιστικό κόσμο και είναι τα προϊόντα του, δεν με ενδιαφέρει καθόλου εμένα προσωπικά η δημιουργία ομάδας ή ομάδων που να κάνουν projects καλλιτεχνικά, δημόσιου χώρου, αρχείου, ακόμα και αλληλεγγύης. Όλα αυτά υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρξουν με τον ένα ή άλλο τρόπο. Αυτό που υπάρχει άμεση ανάγκη  να υπάρξει είναι μια κοινωνική επαναστατική διαδικασία κοινωνικής αλλαγής και ξεπέρασμα του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής».
Και το αποτύπωμα;

Η απάντηση της Έλενας Ακύλα ίσως ξαφνιάζει: «Το αποτύπωμα ήταν οι σχέσεις που δημιούργησε, οι οποίες κράτησαν στον χρόνο και στάθηκαν καθοριστικές για τις ζωές μας. Άλλαξε όχι μόνο εμάς αλλά και τη σχέση μας με την πόλη. Τα πάντα είναι κρίκοι σε μια αλυσίδα. Άφησε το αποτύπωμα του σε μας και αυτό είναι που εντέλει έχει σημασία».

[email protected]

2022 © left.gr | στείλτε μας νεα, σχόλια ή παρατηρήσεις στο [email protected]
§ Όροι χρήσης για αναδημοσιεύσεις Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση 3.0 Μη εισαγόμενο (CC BY-NC 3.0)