to top
  • βρείτε μας στο Twitter
  • βρείτε μας στο Facebook
  • βρείτε μας στο YouTube
  • στείλτε μας email
  • εγγραφείτε στο RSS feed
  • international version

Να φυλάξουμε τη μορφή του ανθρώπου

Τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας ήταν μια απλή και σπουδαία τελετή


Πριν από λίγες ημέρες έγινε η επίσημη απονομή των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας (για τα βιβλία που κυκλοφόρησαν το 2016). Την τελετή διοργάνωσε η Διεύθυνση Γραμμάτων του ΥΠΠΟΑ σε συνεργασία με το Εθνικό θέατρο.

Την πρόσφατη τελετή απονομής των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας διέκρινε η αξιοπρέπεια. Αξιοπρέπεια διάφορη από την μικροαστική κοσμιότητα. Και η συγκινητική αμηχανία των βραβευμένων συγγραφέων και μεταφραστών, που μας θύμισε τη σεμνότητα που είναι ίδιον των δημιουργών. Δημιουργών που ανεβαίνουν στο βάθρο για να παραλάβουν βραβείο για το έργο τους, που δεν θεωρούν εαυτούς επίτευγμα. Δημιουργών που γνωρίζουν και αναγνωρίζουν την ευθύνη τους απέναντι στην κοινωνία και στο μέλλον.

Αξιοπρέπεια σεμνότητα και συγκίνηση, στάσεις θα έλεγε κανείς παλιές, όταν για δεκαετίες στη δημόσια σφαίρα κυριαρχεί η αγοραία λάμψη της ασημαντότητας. Αυτούς τους δημιουργούς και αυτές τις στάσεις δεξιώθηκε το Υπουργείο Πολιτισμού στην αίθουσα τελετών του Εθνικού θεάτρου.

Kι αν κάπου όλα έμοιαζαν παλαιικά, δεν ήταν. Η αίθουσα είχε τη μεγαλοπρέπεια που αρμόζει για να τιμηθεί ο κόπος, ο κάματος των δημιουργών. Των δημιουργών που βρέθηκαν στο κέντρο της εκδήλωσης, όπως έπρεπε. Και σχεδόν σαστισμένοι επέστρεφαν από τον κόσμο των ιδεών, των ενατενίσεων και ονειροπολήσεών  τους στον δικό μας, τον καθημερινό. Ενώ είναι φανερό πως εκεί (στον κόσμο των ιδεών) βρίσκεται το σπίτι τους.

Ο Διονύσης Καψάλης, παραλαμβάνοντας το βραβείο για τη συνολική προσφορά του στα Γράμματα, αναφέρθηκε στους κινδύνους που διατρέχουν οι κοινωνίες μας σήμερα. Όταν, όπως είπε: «οι δρόμοι από το βασίλειο της ανάγκης στο βασίλειο της ελευθερίας αποφράσσονται συνεχώς», όταν η μισαλλοδοξία, ο φασισμός, η οπισθοδρόμηση βρίσκουν εύφορο έδαφος. Ευθύνη μας είναι, είπε, μνημονεύοντας τους στίχους του Σεφέρη «Όπως τα πεύκα / κρατούνε τη μορφή του αγέρα / ενώ ο αγέρας έφυγε, δεν είναι εκεί / το ίδιο τα λόγια φυλάγουν τη μορφή του ανθρώπου», ευθύνη μας είναι «να φυλάξουμε τη μορφή του ανθρώπου».

Ο Παντελής Μπουκάλας καταχειροκροτήθηκε όταν σηκώθηκε να παραλάβει το Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου για το έργο του με τίτλο «Όταν το ρήμα γίνεται όνομα. Η “Αγαπώ” και το σφρίγος της ποιητικής γλώσσας των δημοτικών” (εκδόσεις Άγρα). Ένα σημαντικό έργο-ταξίδι στον πλούτο των δημοτικών τραγουδιών, των παραδόσεων, των παραμυθιών και των παροιμιών, αλλά και της αρχαίας μυθολογίας. Πρώτος τόμος από μια (δεκάτομη) σειρά αφιερωμένη στο δημοτικό τραγούδι (ήδη έχει κυκλοφορήσει ο δεύτερος τόμος με τίτλο «Το αίμα της αγάπης: Ο πόθος και ο φόνος στη δημοτική ποίηση»). «Ελπίζω να γράψω και τους υπόλοιπους, τώρα που πήρα το βραβείο» είπε, και συμπλήρωσε «γιατί όταν πήρα το βραβείο ποίησης δεν ξανάγραψα ποίηση».

Ιδιαίτερα συγκινητική υπήρξε η Ηλέκτρα Ανδρεάδη που έλαβε το Κρατικό Βραβείο Απόδοσης Έργου της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας στα Νέα Ελληνικά (για τη δουλειά της στο έργο Τραχίνιαι, του Σοφοκλή, εκδόσεις Στιγμή). «Αυτό το βραβείο», είπε, «μου δίνει το κουράγιο να συνεχίσω». Αν μάλιστα σκεφτεί κανείς ότι αυτή την περίοδο μεταφράζει την Οδύσσεια, η δήλωσή της αποκτά πρόσθετη βαρύτητα.  

Ευθυμία προκάλεσε η ομιλία του Κώστα Χαραλά, που έλαβε το Κρατικό Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου, για το έργο του «Μαύρο πρόβατο στο Τέξας», εκδόσεις Μεταίχμιο. «Μεγάλωσα σε ένα σπίτι όπου υπήρχαν μόνο δύο αναγνώσματα: “Η Φωνή του Κυρίου” και ο “Ριζοσπάστης”» είπε. Και αφηγήθηκε μια σκηνή, όπου ο πιτσιρικάς (αυτός ο ίδιος ή άλλος, δεν έχει σημασία) έκλεψε  μερικές τσίχλες από το περίπτερο. Αφηγήθηκε, λοιπόν, το απαξιωτικό ύφος του περιπτερά, που τον συνέλαβε. Και τη σκέψη που έκανε ο μικρός τότε, «Πότε θα κάνω κάτι σπουδαίο να ξεπλύνω αυτή την ντροπή;»

Το 2016 υπήρξε μια παραγωγική χρονιά για το βιβλίο παρά την οικονομική κρίση. Με πάνω από 500 καινούργια μυθιστορήματα, περί τα 800 βιβλία ποίησης και 300 ακόμα άλλους τίτλους (δοκίμια, βιογραφίες κ.α.). Τη χρονιά αυτή εμφανίστηκε μια ανανεωτική τάση στο μυθιστόρημα, που διεύρυνε τη θεματολογία του, εντάσσοντας σ’ αυτή σύγχρονα θέματα όπως η ετερότητα, η παγκοσμιοποίηση κ.α. Επίσης κυκλοφόρησαν πολλά καλά δοκίμια – κριτικές (πολιτικά, ψυχαναλυτικά, μελέτες και εκλαϊκευμένα έργα για το ευρύ κοινό). Τέλος υπήρξε χρονιά πολλών πρωτοεμφανιζόμενων συγγραφέων, κάτω των 35 ετών, αλλά και πολλών πρωτοεμφανιζόμενων, άνω των 35.     

Τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας ήταν μια απλή και σπουδαία τελετή. Τα βραβεία και η συζήτηση που τα συνόδεψε αποτέλεσαν μια ευκαιρία να σκεφτούμε, μεταξύ άλλων, «το αναγνωστικό κοινό, όχι μόνο το υπάρχον, αλλά κι αυτό που απουσιάζει, που δεν έχει πρόσβαση στο βιβλίο ή που νιώθει ότι το βιβλίο δεν το αφορά και να διερευνήσουμε τους λόγους αυτής της κρίσιμης απουσίας», όπως δήλωσε μερικές μέρες πριν η υπουργός Πολιτισμού Μυρσίνη Ζορμπά. Σ’ αυτή την προσπάθεια σύμμαχοί θα πρέπει να υπάρξουν οι συγγραφείς, οι μεταφραστές, οι εκδότες, οι άνθρωποι του βιβλίου, τα βιβλιοπωλεία και οι βιβλιοθήκες, και βεβαίως το αναγνωστικό κοινό.  

 

2020 © left.gr | στείλτε μας νεα, σχόλια ή παρατηρήσεις στο [email protected]
§ Όροι χρήσης για αναδημοσιεύσεις Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση 3.0 Μη εισαγόμενο (CC BY-NC 3.0)