to top
  • βρείτε μας στο Twitter
  • βρείτε μας στο Facebook
  • βρείτε μας στο YouTube
  • στείλτε μας email
  • εγγραφείτε στο RSS feed
  • international version

Μαύρε Έλληνα – σκέψεις με αφορμή την παράσταση «Εθνικό Ντεφιλέ» του Παντελή Φλατσούση

Τώρα, που οι μετακινήσεις πληθυσμών λόγω των πολέμων και των οικονομικών κρίσεων έχουν γενικευθεί, έχει έρθει σίγουρα η ώρα να τεθεί ξανά το ζήτημα του τι κοινωνία θέλουμε και πώς εννοούμε την ταυτότητά μας, και δη την εθνική


φωτ. Μιχάλης Κλουκίνας

«Από πού είστε, κύριε;» είναι μια ερώτηση που μου κάνουν συχνά οι μαθητές, και με φέρνει σε αμηχανία. Δεν είμαι από τα Ιωάννινα, την Τρίπολη ή τα Χανιά. Δεν έχω γεννηθεί σε καμία πόλη ή χωριό της ελληνικής επικράτειας. Τι σημαίνει αυτό; Ότι δεν είμαι από εδώ; Δεν είμαι από την Ελλάδα; Δεν είμαι Έλληνας;

«Τι ομάδα είστε, κύριε;» είναι άλλη μία ερώτηση. Παρ’ όλο που έχω πάψει να παρακολουθώ ποδόσφαιρο προ πολλών ετών, αυτή μπορώ να την απαντήσω πιο εύκολα, γιατί ό,τι και να πω, αλήθεια θα είναι. Είμαι μια ομάδα σημαίνει ότι υποστηρίζω αυτή την ομάδα. Πόσο πιο απλά θα ήταν τα πράγματα αν το ίδιο ίσχυε και για την καταγωγή και την εθνικότητά μου. Τι σημαίνει, τελικά, είμαι Έλληνας;

Παρόμοιες σκέψεις προκάλεσε η παράσταση «Εθνικό ντεφιλέ», ένα ντεφιλέ που υποτίθεται διαδραματιζόταν εν έτη 2121, σε μια εποχή όπου οι ψηφιακές κοινότητες είχαν αντικαταστήσει τα εθνικά κράτη.

Σ’ αυτό το ντεφιλέ, πέντε ηθοποιοί-μοντέλα παρήλασαν με φουστανέλες, φέσια, ντουλαμάδες, πιρπιρί και άλλα παραδοσιακά ενδύματα (σε μια θεατρική εκδοχή τους από τον Κωνσταντίνο Ζαμάνη). Ενώ, τα ίδια τα μοντέλα και οι δύο παρουσιαστές, μία γυναίκα κι ένας άνδρας (Φωτεινή Παπαχριστοπούλου και Γιώργος Κριθαράς), διάνθισαν την επίδειξη με ανέκδοτες ιστορίες για πρόσωπα και πράγματα από την επαναστατική περίοδο του 1821 και ένθεν.

Ήδη από το τραγουδιστικό πρελούδιο της παράστασης πληροφορηθήκαμε πως σκοπός της ήταν «να χτυπήσει στα θεμέλια» και «να φτιάξει ξανά την ιστορία». Κι αν το βίντεο ενός μεσολογγίτη ράφτη παραδοσιακών ενδυμάτων δημιούργησε προσδοκίες ότι θα ακολουθήσει μια φιέστα αποθέωσης μιας υποτιθέμενα αγίας καθολικής ελληνικότητας, αυτές, στην πορεία, διαψεύστηκαν. Όπως όταν ένα από τα μοντέλα υποδυόμενο τον Μπότσαρη απευθύνθηκε στους σουλιώτες συμπολεμιστές του στα αρβανίτικα (δηλαδή σε μια αλβανική διάλεκτο). 

Όσα, όμως, ευφυώς σταχυολογήθηκαν και παρουσιάστηκαν στην παράσταση (δραματουργία: Παναγιώτα Κωνσταντινάκου), υποσκάπτοντας παραδεδομένες πεποιθήσεις, εθνοποιητικούς μύθους και αγιοποιήσεις προσώπων και καταστάσεων, από την καταγωγή της φουστανέλας έως το ήθος του Καποδίστρια, θα έμεναν στο επίπεδο της ανεκδοτολογίας, αν οι πέντε ηθοποιοί-μοντέλα που παρήλασαν (Ντέμπορα Οντόγκ, Γιλμάζ Χουσμέν, Hossain Amiri, Αινείας Τσαμάτης, Θέμης Θεοχαρόγλου) δεν παρέκκλιναν από μια ευρέως διαδεδομένη αντίληψη περί Έλληνος και Ελληνίδος. 

Όπως ο Μπότσαρης μιλούσε αλβανικά, έτσι και το γυναικείο μοντέλο του Εθνικού ντεφιλέ ήταν έγχρωμο, ένας από τους άνδρες-μοντέλα ήταν αλβανικής καταγωγής, ο δεύτερος θρακιώτης, από μουσουλμάνους γονείς, ο τρίτος Αφγανός πρόσφυγας κι ο τέταρτος drag queen.

Μπορεί να μην βρισκόμαστε στο φανταστικό 2121 της παράστασης, και να μην έχουν εγκαταλειφθεί τα εθνικά κράτη, όμως, τώρα, που οι μετακινήσεις πληθυσμών λόγω των πολέμων και των οικονομικών κρίσεων έχουν γενικευθεί, έχει έρθει σίγουρα η ώρα να τεθεί ξανά το ζήτημα του τι κοινωνία θέλουμε και πώς εννοούμε την ταυτότητά μας, και δη την εθνική.

Πόσο μάλλον όταν η πολιτική που ακολουθεί η σημερινή κυβέρνηση στερεί από τα παιδιά και τους νέους/ες τα εργαλεία για να αντιληφθούν την πολυδιάστατη κοινωνική πραγματικότητα, στο όνομα της διδασκαλίας μιας ψευδεπίγραφης ελληνικής συνείδησης· όταν η ίδια αυτή κυβέρνηση δυσχεραίνει ακόμα περισσότερο την απόκτηση της ελληνικής ιθαγένειας για τα παιδιά των μεταναστών, όπως και την πολιτογράφηση των τελευταίων, με φαιδρές εξετάσεις ελληνικότητας· όταν επανέρχεται υπογείως το μισαλλόδοξο αφήγημα της αλλοίωσης της υποτιθέμενης καθαρότητας της φυλής.

ΥΓ. Όταν γράφονταν οι παραπάνω γραμμές, οι Μιλγούκι Μπακς κατακτούσαν το NBA και το πανελλήνιο χειροκροτούσε το ελληνόπουλο από τα Σεπόλια – ακόμα και οι ακροδεξιοί κυβερνώντες, που προηγουμένως το χλεύαζαν ως αράπη.

tags: άρθρα

2021 © left.gr | στείλτε μας νεα, σχόλια ή παρατηρήσεις στο [email protected]
§ Όροι χρήσης για αναδημοσιεύσεις Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση 3.0 Μη εισαγόμενο (CC BY-NC 3.0)