to top
  • βρείτε μας στο Twitter
  • βρείτε μας στο Facebook
  • βρείτε μας στο YouTube
  • στείλτε μας email
  • εγγραφείτε στο RSS feed
  • international version

9:48 | 27.01.2016

Κοινωνία

Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος

Θέλοντας να κρατήσουν τη μνήμη αυτή ζωντανή, για να μην επαναληφθούν αυτά τα ειδεχθή εγκλήματα «ΠΟΤΕ ΞΑΝΑ», το 2005, τα Ηνωμένα Έθνη καθιέρωσαν την 27η Ιανουαρίου ως Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Ολοκαυτώματος, τα θύματα της Σοά (Shoa), της καταστροφής όπως υποδηλώνει ο όρος στην εβραϊκή γλώσσα.


Σαν σήμερα πριν από 71 χρόνια απελευθερώθηκε από τη Σοβιετική Ένωση το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς. 

Η «Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος» καθιερώθηκε με ομόφωνη απόφαση της Βουλής τον Ιανουάριο του 2004 (Ν.3218/04 και Π.Δ. 31/05) και γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 27 Ιανουαρίου, για να τιμηθεί η μνήμη των χιλιάδων Ελλήνων Εβραίων, που έχασαν τη ζωή τους στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης και να εξαρθεί ο ηρωισμός των Ελλήνων, που με κίνδυνο της ζωής τους στην κατεχόμενη Ελλάδα, έσωσαν πολλούς Εβραίους συμπολίτες τους από βέβαιο θάνατο. 

 

«Μια νύχτα που μόνος επισκέφθηκα το απελευθερωμένο πια στρατόπεδο του Άουσβιτς, κυκλοφορούσα στους έρημους δρόμους του μαρτυρίου, ένα μήνυμα έφθασε ως την καρδιά μου. Καθώς σήκωσα το βλέμμα, αντίκρισα το άπειρο πλήθος των άστρων που τώρα λαμποκοπούσαν, γιατί δεν τα σκέπαζε πια ο καπνός της καύσης των πτωμάτων με τη φρικιαστική του οσμή».

«Κάθε άστρο, έγινε τότε, στα μάτια μου, η χαμένη ψυχούλα ενός αθώου βρέφους, παιδιού, ενήλικου, ηλικιωμένου, μητέρας ή αναπήρου!»

«Κάποια δροσοσταλίδα έπεσε στο πυρακτωμένο μέτωπό μου: ένα δάκρυ του Θεού για τούτες όλες τις αδικοχαμένες υπάρξεις. Κι ήταν σαν να μου μηνούσε τούτο το θεϊκό δάκρυ μια προσταγή: δεν πρέπει να ξεχαστούν!».

Μ' αυτά τα λόγια στην εισαγωγή του βιβλίου του «Έζησα τον Θάνατο», ο Χάιντς Σαλβατώρ Κούνιο, ο «αριθμός 109565», που σε ηλικία 15 ετών βρέθηκε κρατούμενος στα στρατόπεδα θανάτου Άουσβιτς-Μπίρκεναου, διατρανώνει με τον πλέον γλαφυρό και πειστικό τρόπο γιατί επτά δεκαετίες μετά το Ολοκαύτωμα, τα φρικιαστικά εγκλήματα της ναζιστικής μηχανής θανάτου δεν πρέπει να ξεχαστούν.

Οι Εβραίοι της Ευρώπης ήταν τα κύρια θύματα του Ολοκαυτώματος, μέσω αυτού που οι Ναζί ονόμαζαν «Τελική Λύση του Εβραϊκού Ζητήματος».

Ο αριθμός των θυμάτων του εβραϊκού πληθυσμού συνήθως προσδιορίζεται στα έξι εκατομμύρια, αν και οι τυπικές εκτιμήσεις από τους ιστορικούς για το εύρος των θυμάτων κυμαίνονται από πέντε εκατομμύρια ως και πάνω από έξι εκατομμύρια. Εκτός από τους Εβραίους, περίπου 220.000 Ρομά και Σίντι θανατώθηκαν στο Ολοκαύτωμα (μερικές εκτιμήσεις φτάνουν ως και τις 800.000), δηλαδή το 25-50% του ευρωπαϊκού τους πληθυσμού.

Άλλες ομάδες που κρίθηκαν «φυλετικά κατώτερες» ή «ανεπιθύμητες» ήταν οι εξής: Σοβιετικοί στρατιώτες και πολίτες αιχμάλωτοι σε κατεχόμενες περιοχές (περιλαμβανομένων των Ρώσων και άλλων Σλάβων), Πολωνοί μη Εβραίοι (3 εκατομμύρια Πολωνοί Εβραίοι και 2 εκατομμύρια Πολωνοί μη Εβραίοι), διανοητικά ασθενείς ή σωματικά ανάπηροι, ομοφυλόφιλοι, Μάρτυρες του Ιεχωβά, Ελευθεροτέκτονες, Κομμουνιστές και άλλοι πολιτικοί αντιφρονούντες, συνδικαλιστές και κάποιοι Καθολικοί και Προτεστάντες κληρικοί που διώχτηκαν ή θανατώθηκαν.

Αν συνυπολογιστούν και αυτές οι πληθυσμιακές ομάδες, ο αριθμός των θυμάτων ανεβαίνει σημαντικά. Κάποιες εκτιμήσεις τοποθετούν το συνολικό αριθμό θυμάτων του Ολοκαυτώματος στα 26 εκατομμύρια ανθρώπους, όμως τα 9 έως 11 εκατομμύρια θύματα συνήθως θεωρείται η πιο αξιόπιστη εκτίμηση.

.................................

Deutsche Welle: "Memento", ένα βίντεο για την Ημέρα του Ολοκαυτώματος

Οι αυτόπτες μάρτυρες ήταν μέχρι τώρα οι πιο σημαντικοί φορείς μνήμης του Ολοκαυτώματος. Οι περισσότεροι έχουν πεθάνει. Στην εποχή του You Tube η μνήμη μεταδίδεται με έναν ασυνήθιστο τρόπο όπως το βίντεο "Memento". 

 
Στο βίντεο ένας νεαρός κάθεται πάνω σε σιδηροδρομικές γραμμές από τις οποίες περνούν ασταμάτητα βαγόνια προς το Άουσβιτς. Σε ένα τσαλακωμένο χαρτί υπάρχουν σημειωμένα τα ονόματα των ανθρώπων που μεταφέρονται σαν ζώα, χωρίς νερό, χωρίς φαγητό, χωρίς ταυτότητα, στο στρατόπεδο εξόντωσης. Γενικά τα σημειώματα έπαιζαν μεγάλο ρόλο στη ζωή των Εβραίων. Μέσω αυτών ενημερώνονταν οι εβραϊκές οικογένειες για την ώρα, τον τόπο και τον προορισμό στα στρατόπεδα. Αλλά και στα ίδια τα στρατόπεδα η ανταλλαγή σημειωμάτων ήταν η μόνη δυνατότητα επικοινωνίας μεταξύ των κρατουμένων. 

«Θέλαμε να αγγίξουμε όλους» 

Το ασυνήθιστο αυτό βίντεο είναι παραγωγή του Ευρωπαϊκού Δικτύου Μνήμης και Αλληλεγγύης με έδρα τη Βαρσοβία. Το Δίκτυο δεν ασχολείται μόνο με το Ολοκαύτωμα αλλά και με τα θύματα του σταλινισμού στην ανατολική Ευρώπη. Το επετειακό αυτό βίντεο, οι παραγωγοί ήθελαν να το απευθύνουν σε ένα ευρύτερο κοινό, όπως λέει στη DW ο διευθυντής του Δικτύου Ραφάλ Ρογκούλσκι. 

«Οι παραγωγές μας απευθύνονται στη νεώτερη γενιά, το ίδιο επιδιώξαμε και σε αυτό το βιντεάκι ωστόσο με αυτόν τον τρόπο παρουσίασης αγγίζουμε στην πραγματικότητα όλους τους ανθρώπους». 

Το διαφορετικό έγκειται στην ασπρόμαυρη τεχνική κόμικ του Αμερικανού καλλιτέχνη Αρτ Σπίγκελμαν, την οποία μιμήθηκαν οι παραγωγοί. Ήταν και ο πρώτος που επεξεργάστηκε τη θεματική του Ολοκαυτώματος ως ένα γραφιστικό διήγημα. Σε συνεργασία με το Μουσείο Μνήμης του Άουσβιτς υιοθετήθηκε αμέσως η τεχνική σε αυτό το ιδιαίτερο βίντεο. «Αναζητήσαμε μαζί και με τον σκηνοθέτη Ζόλταν Σιλάγκι Βάργκα τρόπους για το πώς στην εποχή του You Tube θα ξυπνούσαμε το ενδιαφέρον και την προσοχή γύρω απότο θέμα» λέει ο Χανς Κρίστιαν Γας, υπεύθυνος του Μουσείου Μνήμης στο Βερολίνο, ο οποίος είναι και συμπαραγωγός. 

Κόμικ αντί αυτόπτες μάρυρες 

«Το ρίσκο επιλογής αυτού του τρόπου κινουμένων σχεδίων ήταν μεγάλο, αλλά ο σκηνοθέτης Βάργκα ως γραφίστας και διεθνής καλλιτέχνης είχε μεγάλη εμπειρία» δηλώνει ο Γας. «Προς στιγμή δίστασα, αλλά με έπεισε ότι στην εποχή μας έπρεπε να βρούμε έναν άλλο τρόπο εικονογράφησης εκείνων των γεγονότων». Το 2015, 70 χρόνια μετά την απελευθέρωση του Άουσβιτς, σε όλα τα γερμανικά ΜΜΕ ήταν προσκεκλημένοι αυτόπτες μάρτυρες, «οι τελευταίοι επιζώντες», όπως γράφτηκε κατά κόρο στις εφημερίδες. 

Φέτος, με το βίντεο «Memento» οι παραγωγοί επέλεξαν εν γνώσει τους έναν άλλο δρόμο χωρίς τις μαρτυρίες επιζώντων, χωρίς τους γυμνούς αριθμούς των εκατομμυρίων νεκρών, χωρίς φωτογραφίες από τα στρατόπεδα εξόντωσης. «Το φιλμάκι φτιαγμένο σε στιλ κόμικ σε κάνει να ανατριχιάζεις, ακόμη κι αν με την πρώτη ματιά δεν καταλαβαίνεις περί τίνος πρόκειται», παρατηρεί ο συμπαραγωγός. 

Χάικε Μουντ / Ειρήνη Αναστασοπούλου

Deutsche Welle

2022 © left.gr | στείλτε μας νεα, σχόλια ή παρατηρήσεις στο [email protected]
§ Όροι χρήσης για αναδημοσιεύσεις Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση 3.0 Μη εισαγόμενο (CC BY-NC 3.0)