to top
  • βρείτε μας στο Twitter
  • βρείτε μας στο Facebook
  • βρείτε μας στο YouTube
  • στείλτε μας email
  • εγγραφείτε στο RSS feed
  • international version

«Εικονολάτρες» και «εικονομάχοι» για τη λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων

Τα προτεινόμενα παραρτήματα ιδιωτικών πανεπιστημίων θα αποτελούν περισσότερο «εκπαιδευτήρια» κι όχι «πανεπιστήμια», αφού απουσιάζει από αυτά η έννοια της έρευνας και η παραγωγή νέας γνώσης, οι οποίες είναι θεμελιακό συστατικό των δημόσιων πανεπιστημίων.


Παρά τις καθολικές αντιδράσεις και τις μαχητικές κινητοποιήσεις φοιτητών, καθηγητών ΑΕΙ και της εκπαιδευτικής κοινότητας ενάντια στο νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας για τη λειτουργία των ιδιωτικών πανεπιστημίων, ξεκίνησε η συζήτησή του στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής. Το νομοσχέδιο με παραπλανητικό τίτλο «Ενίσχυση του δημόσιου πανεπιστημίου - πλαίσιο λειτουργίας μη κερδοσκοπικών παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων» διαίρεσε τον πολιτικό κόσμο σε «εικονομάχους» (υπέρμαχους των ιδιωτικών πανεπιστημίων) και «εικονολάτρες» (υπερασπιστές του δημόσιου πανεπιστημίου).

Η εφαρμογή του νόμου θα δημιουργήσει δύο πόλους παροχής επιστημονικής γνώσης, που φαινομενικά έχουν τον ίδιο σκοπό, όμως ουσιαστικά θα διαφέρουν στην ποιότητα εκπαίδευσης και τη διεξαγωγή ερευνητικού έργου. Ειδικότερα, τα προτεινόμενα παραρτήματα ιδιωτικών πανεπιστημίων θα αποτελούν περισσότερο «εκπαιδευτήρια» κι όχι «πανεπιστήμια», αφού απουσιάζει από αυτά η έννοια της έρευνας και η παραγωγή νέας γνώσης, οι οποίες είναι θεμελιακό συστατικό των δημόσιων πανεπιστημίων.

Το νομοσχέδιο των «εικονομάχων» για λειτουργία στη χώρα ιδιωτικών πανεπιστημίων ως Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ) - παραρτήματα από «μητρικό ίδρυμα», δηλαδή από κρατικό ή ιδιωτικό ΑΕΙ του εξωτερικού, παραβιάζει/εξουδετερώνει το άρθρο 16 του Συντάγματος. Συγκεκριμένα, το άρθρο 16 απαγορεύει την ίδρυση κάθε είδους και μορφής ιδιωτικών «πανεπιστημίων», καθώς αυτά δεν λειτουργούν ως Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) με πλήρη αυτοδιοίκηση και με καθηγητές ΑΕΙ δημοσίους λειτουργούς.

Το νέο Σχέδιο Νόμου ψευδώς επιγράφεται ως «Ενίσχυση του Δημόσιου Πανεπιστημίου», καθώς, στην πραγματικότητα, επιχειρεί να το συρρικνώσει και να το υποβαθμίσει. Η μεγάλη αλήθεια, όπως αποκαλύπτεται από τους «εικονολάτρες», είναι ότι η Ελλάδα είναι η τελευταία χώρα στην Ευρώπη ως προς τις δημόσιες δαπάνες για την Παιδεία, με ποσοστό 7,1% του ετήσιου προϋπολογισμού. Στην πρώτη θέση η Ισλανδία και η Ελβετία, με ποσοστό 15,6%, με μέσο όρο στις ευρωπαϊκές χώρες 9,6% του ετήσιου προϋπολογισμού τους. Επίσης, η αναλογία καθηγητών προς φοιτητές στα πανεπιστήμια στην Ελλάδα είναι 1 προς 47, όταν αυτή η μέση αναλογία διδασκόντων/διδασκομένων στην Ευρώπη είναι 1 προς 13. Επιπροσθέτως, στα άρθρα του νέου Σχεδίου Νόμου γίνεται μια προσπάθεια περαιτέρω μείωσης της οριζόντιας χρηματοδότησης των ΑΕΙ, αφού μειώνεται το ποσοστό της τακτικής χρηματοδότησης με αντικειμενικά κριτήρια από 80% σε 70% και αντίστοιχα αυξάνεται το ποσοστό που κατανέμεται με δείκτες ποιότητας από 20% σε 30%. Παρά τις χρόνιες δυσμενείς συνθήκες υποχρηματοδότησης και υποστελέχωσης, τα ΑΕΙ της χώρας εξακολουθούν να παρέχουν σύγχρονη πανεπιστημιακή εκπαίδευση και υψηλό ερευνητικό έργο, σε πλήρη εναρμόνιση με τις διεθνείς προδιαγραφές.

Οσον αφορά το επιχείρημα των «εικονομάχων», ότι η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα στην οποία δεν υπάρχουν ιδιωτικά πανεπιστήμια, η αλήθεια είναι ότι η Ανώτατη Εκπαίδευση είναι αποκλειστικά δημόσια και στην Ολλανδία, τη Δανία, το Λουξεμβούργο και την Ιρλανδία. Επίσης, σε ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γαλλία, η Σουηδία, η Ρουμανία και η Σλοβακία η επιλογή φοίτησης σε δημόσια πανεπιστήμια κυμαίνεται σε ποσοστά μεταξύ 85%-93%. Περαιτέρω, ο ισχυρισμός ότι η ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα θα προσελκύσει μεγάλο αριθμό φοιτητών από άλλες χώρες αναιρείται, λόγω μη ελκυστικού ακαδημαϊκού περιβάλλοντος, υψηλού κόστους ζωής και περιορισμένων επαγγελματικών προοπτικών. Παράλληλα, η εγκατάσταση των ιδιωτικών πανεπιστημίων κυρίως στην πρωτεύουσα θα έχει αρνητικές συνέπειες στη λειτουργία των δημόσιων περιφερειακών πανεπιστημίων, με κίνδυνο αυτά να κλείσουν, λόγω της δραματικής μείωσης του αριθμού των εισακτέων σε αυτά, με δυσμενείς συνέπειες για την ευρύτερη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών.

Η κατάργηση της επιτυχούς επίδοσης των μαθητών στις πανελλαδικές εξετάσεις και της επίκλησης του 80% της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής του επιστημονικού πεδίου, με παράλληλη θέσπιση του οικονομικού παράγοντα ως κύριου κριτηρίου φοίτησης στα ιδιωτικά πανεπιστήμια δημιουργεί δύο συστήματα εισαγωγής και δύο ταχύτητες υποψηφίων. Δηλαδή το νέο σύστημα διαχωρίζει τους υποψηφίους με βάση την οικονομική τους κατάσταση και όχι τις μαθησιακές τους επιδόσεις, καταρρίπτοντας κάθε έννοια αξιοκρατίας και οξύνοντας τις κοινωνικές ανισότητες. Ειδικότερα, η εισαγωγή στο Τμήμα Ιατρικής ενός ιδιωτικού πανεπιστημίου μπορεί να γίνει, εάν ο υποψήφιος συγκεντρώσει στις πανελλαδικές εξετάσεις 9.300 μόρια και με την καταβολή υψηλών διδάκτρων, ενώ ο χαμηλότερος αριθμός μορίων για την είσοδο στην Ιατρική του ΕΚΠΑ στην Αθήνα είναι 19.000 μόρια.

Κλείνοντας, επειδή δεν βρισκόμαστε στο Βυζάντιο, ώστε να μιλάμε για «εικονομάχους» και «εικονολάτρες», το υπουργείο Παιδείας θα πρέπει να συμμετάσχει σε έναν ουσιαστικό διάλογο με την ακαδημαϊκή κοινότητα και, λαμβάνοντας υπόψη τις δυσμενείς επιπτώσεις της ίδρυσης των ιδιωτικών πανεπιστημίων, να αναθεωρήσει το νομοσχέδιο. Η ακαδημαϊκή και δημοκρατική αναβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου στη χώρα μας μπορεί να επιτευχθεί, όπως στην υπόλοιπη Ευρώπη, μόνο με επαρκή κρατική χρηματοδότηση (αντίστοιχη με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο), με επαρκή και ποιοτική στελέχωση προσωπικού (ΔΕΠ, ΕΔΙΠ, ΕΤΕΠ κ.ά.), με ανάπτυξη της φοιτητικής μέριμνας, με μείωση της γραφειοκρατίας, ανάκτηση της δημοκρατίας στην εσωτερική λειτουργία, τη διοίκηση και την ασκούμενη πολιτική των δημόσιων πανεπιστημίων.

*Αναπλ. καθηγητής ΑΠΘ, μέλος του Think Tank Παιδείας ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.

2024 © left.gr | στείλτε μας νεα, σχόλια ή παρατηρήσεις στο [email protected]
§ Όροι χρήσης για αναδημοσιεύσεις Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση 3.0 Μη εισαγόμενο (CC BY-NC 3.0)