to top
  • βρείτε μας στο Twitter
  • βρείτε μας στο Facebook
  • βρείτε μας στο YouTube
  • στείλτε μας email
  • εγγραφείτε στο RSS feed
  • international version

Δημήτρης Τσιάμης ο απερινόητος

Ο Δημήτρης Τσιάμης φοράει ένα μαύρο θεατρικό κοστούμι, που θυμίζει μοναχό σαολίν, και λευκή μάσκα. Με τελετουργικές χειρονομίες, πάσχον σώμα και λόγο που πασχίζει να είναι ακριβής, μας μυεί στην Τέχνη του Δημήτρη Δημητριάδη.


Πώς επέλεξες το συγκεκριμένο έργο;

Με αφορά το θέμα της Τέχνης, το γιατί κάνουμε Τέχνη, πώς καταλαβαίνουμε τον εαυτό μας μέσα στην Τέχνη, ποια είναι η λειτουργία μας μέσα σ’ αυτήν. Το συγκεκριμένο έργο έχει μια τελετουργική διάσταση, μια λειτουργία που με αφορά και δίνει νόημα στην Τέχνη μου. Αφορά την τελετουργική εξάλειψη της ματαιοδοξίας και του ναρκισσισμού, γι’ αυτό έχει και τη δύναμη να γίνει μια μεταμορφωτική εμπειρία τόσο για εμένα ως ηθοποιό όσο και για τους θεατές.

Είσαι δηλαδή ένας ιερέας της Τέχνης;

Όχι εγώ ακριβώς… η μάσκα. Αυτή είναι παραδοσιακά η λειτουργία της μάσκας σε μια τελετή, να δίνει κάποιες παραπάνω δυνάμεις σ’ αυτόν που τη φοράει.

Και οι θεατές πώς μετέχουν;

Μπορεί να είναι ένας μύθος που μιλάει για ένα πρόσωπο, αυτό, όμως, δεν εμποδίζει τον  θεατή να ταυτιστεί με το πρόσωπο αυτό. Η σταύρωση, για παράδειγμα, δεν αφορά μόνο τα πάθη ενός ανθρώπου. Δεν χρειάζεται να είσαι καλλιτέχνης για να «συναντηθείς» με το πρόσωπο του έργου, και να αναρωτηθείς: «Τι έχω φτιάξει εγώ; Τι από όλα αυτά που έχω φτιάξει πραγματικά αξίζει;». Ο καθένας μπορεί να κάνει τις δικές του αναγωγές, στη ζωή του, στο έργο του, στη μέχρι τώρα πορεία του, και να αναρωτηθεί: «Τι είναι αυτό που έχει τελικά νόημα;». Το πρόσωπο αποδέχεται τη μετριότητά του και την καίει, κάντε το και εσείς, αυτό λέει το έργο.

Το πρόσωπο αγωνιά, δεν βρίσκει τα λόγια να πει αυτό που θέλει;

Προσπαθεί να μιλήσει για την Τέχνη, αλλά δεν μπορεί να πει αυτό ακριβώς που θέλει, γι’ αυτό επιλέγει αυτόν τον τρόπο, τις στάχτες, να κάψει το έργο του… Αυτό έχει να κάνει με τη λειτουργία της Τέχνης, της αναγέννησης, της μεταμόρφωσης και με την αποδοχή ότι η Τέχνη είναι το απερινόητο, το ασύλληπτο. Δεν μπορείς να την προσεγγίσεις ορθολογιστικά, δεν αρκεί να την προσεγγίσεις πολιτικά…

Η μάσκα παραπέμπει στην άπω Ανατολή, όπως και οι κινήσεις και οι χειρονομίες σου, υπάρχει όντως κάποια αναφορά εκεί; Και τα δύο φωτίζουν εύστοχα το λόγο …

Αυτά προέκυψαν οργανικά, δουλεύοντας με το κείμενο. Ξεκίνησα με μία χειρονομία, μια βασική χειρονομία που προκύπτει από το έργο: σκορπίζει τις στάχτες του έργου του στον αέρα. Ξεκίνησα να το κάνω με ένα πανί και, στη συνέχεια, μ’ αυτόν τον μουσικό σωλήνα. Το έργο έχει έξι ενότητες. Οπότε σε κάθε ενότητα αντιστοίχησα μία χειρονομία, βάση μιας τελετουργικής ανάλυσης που έκανα. Η τρίτη ενότητα, για παράδειγμα, είναι μία κατάθεση, μια προσφορά, το πρόσωπο μιλάει για το κληροδότημά του, τη διαθήκη του, από αυτό προέκυψε μια συγκεκριμένη χειρονομία. Και μετά για τις υποενότητες κάθε ενότητας προέκυψαν νέες χειρονομίες… έτσι οδηγηθήκαμε στο τελικό αποτέλεσμα.

Κάποια στιγμή περιστρέφεις τον μουσικό σωλήνα και το ρεύμα αέρα που δημιουργείται φτάνει ως εμάς τους θεατές…

Ναι, με τον ήχο που παράγεται και τον αέρα ενεργοποιούνται οι αισθήσεις. Σ’ αυτή την ενότητα δεν ήθελα μόνο τον λόγο, αλλά και την αίσθηση.

Οι τελετές συνήθως αναφέρονται σε ένα σημαντικό γεγονός, π.χ. στην ενηλικίωση, το γάμο, τον θάνατο. Εδώ ποιο είναι αυτό το γεγονός;

Έχει να κάνει με την αναγέννηση, όπως στις τελετές της Άνοιξης. Υπάρχει μια καύση (εδώ έχει προηγηθεί), κάτι παλιό έχει καεί, και έρχεται η Άνοιξη. Είναι μια τελετή μετουσίωσης, ο διασκορπισμός της στάχτης του έργου, που πριν ήταν σελίδες, λέξεις... Το έργο που πριν ήταν συγκεκριμένο, περιορισμένο, απευθυνόταν σε κάποιον, γίνεται ένα με το όλον, διεισδύει, μπαίνει στον χώρο του αοράτου. Αυτό για μένα έχει μια μεταφυσική χροιά, και συγχρόνως είναι μια παρότρυνση να διευρύνουμε την αντίληψή μας.

Σε πολλές τελετές υπάρχει κάτι που συμβολίζει την κοινωνία με το αόρατο, όπως με τον άρτο και τον οίνο, εδώ η μετουσίωση δεν έχει ένα συμβολικό αντικείμενο που να προσφέρεται στο κοινό.

Υπήρξε η σκέψη η «στάχτη» που χρησιμοποιούμε να φτάνει μέχρι τους θεατές. Αισθάνομαι, όμως, ότι το πρόσωπο μοιράζεται τόσα πολλά που δεν χρειάζεται αυτό το μοίρασμα να γίνει περιγραφικό.

Το να φτάσει κάποιος στο σημείο να θέλει να τα κάψει όλα τοποθετεί τον καλλιτέχνη, τον άνθρωπο, την ύπαρξη εντέλει σε ένα πεδίο όπου η ίδια ζωή που έχει προηγηθεί αναλαμβάνει την αυτοσυνείδησή της… Όχι;  

Το έργο είναι ανοιχτό στις ερμηνείες και πιθανώς αυτή να είναι και πιο κοντά στην πρόθεση του συγγραφέα. Το απερινόητο για μένα, όμως, το ασύλληπτο αυτό που δεν μπορούμε να καταλάβουμε είναι υπέρβαση. Και η υπέρβαση είναι αναγέννηση. Η αποδοχή της θνητότητας είναι υπέρβαση και είναι αναγέννηση. Άμα ξεπεράσεις το φόβο του θανάτου, στο επίπεδο της Τέχνης ή του μύθου, δεν είσαι ο ίδιος μετά. Εδώ το τέλος ορίζεται σαν μία συνάντηση με το μεγαλείο. Αυτές οι στάχτες μπορεί σε μια πρώτη ανάγνωση να είναι καταστροφή, αλλά ο ίδιος τις βλέπει ως δημιουργία. Αυτή η χειρονομία είναι από μόνη της μια καλλιτεχνική πράξη. Είναι μια λειτουργία πριν την πολιτική. Είναι μια λειτουργία της Φύσης, που καταστρέφεται και ξαναγεννιέται.

Πήγες πρόσφατα στην Κορέα, με την προηγούμενη παράστασή σου, το «Μότσαρτ και Σαλιέρι», υπήρξε κάποια υποστήριξη σ’ αυτό το ταξίδι;  

Ναι, το Υπουργείο Πολιτισμού κάλυψε τα εισιτήρια.

Πώς βλέπεις την πολιτιστική πολιτική; Έχουν αλλάξει τα πράγματα;

Δεν βλέπω μεγάλη διαφορά. Δεν μου είναι καθαρή πια η πολιτική κατεύθυνση σήμερα.

Τι θα μπορούσαν να διδαχθούν οι πολιτικοί ταγοί από το έργο; Θα μπορούσαν να κάψουν κι αυτοί τη μετριότητά τους;

Πάντα, όλοι. Έχει νόημα για όλους μας να επαναπροσδιορίσουμε ποια σημασία έχει η Τέχνη, για ποιο λόγο κάνουμε Τέχνη, τι θέλουμε να συμβεί μέσα από την Τέχνη… και να την δούμε σε μια κλίμακα με όρους όχι απαραίτητα πολιτικούς… παρ’ όλο που είναι πραγματικότητα και η πολιτική και η πολιτιστική πολιτική.

Τι σχέδια έχεις για τη συνέχεια;

Η Τέχνη του Δημητριάδη θα παίζεται στο υπόγειο του Bios μέχρι την 1η Ιανουαρίου. Και σε λίγο ξεκινάω μια δουλειά που θα παρουσιαστεί τον Απρίλιο στο 104. Είναι μια ανάθεση για ένα έργο που θα ανακοινωθεί σύντομα. Άλλο είδος πάλι, άλλο πράγμα…

tags: θέατρο

2022 © left.gr | στείλτε μας νεα, σχόλια ή παρατηρήσεις στο [email protected]
§ Όροι χρήσης για αναδημοσιεύσεις Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση 3.0 Μη εισαγόμενο (CC BY-NC 3.0)