to top
  • βρείτε μας στο Twitter
  • βρείτε μας στο Facebook
  • βρείτε μας στο YouTube
  • στείλτε μας email
  • εγγραφείτε στο RSS feed
  • international version

7:13 | 21.07.2012

πηγή: https://left.gr/en/91

Πολιτική

Ηλεκτρονική διακυβέρνηση και ψηφιακά δικαιώματα

Του Ματθαίου Τσιμιτάκη - Η σχέση διοίκησης - πολίτη πρέπει να βασίζεται στη συναίνεση, την εμπιστοσύνη και τον δημοκρατικό έλεγχο από την πλευρά των πολιτών και όχι στην επιτήρηση από την πλευρά της διοίκησης, κάτι που αναδεικνύεται σε μείζον πρόβλημα με τις σύγχρονες εφαρμογές λογισμικού.


Κατά τις προγραμματικές δηλώσεις της τρικομματικής ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση και τις τεχνολογικές εφαρμογές που χρειάζεται να ενσωματωθούν στη διοίκηση για την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας. Ο κ. Σαμαράς σημείωσε ότι ήδη έχουν εντοπιστεί χρέη ύψους ενός δισ. από συσχετισμούς δεδομένων, ενώ προανήγγειλε και τη δημιουργία ψηφιακού περιουσιολογίου. Σημείωσε δε, πως το πρόβλημα μέχρι σήμερα ήταν ότι τα ψηφιακά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν, απλώς αποτύπωναν τη γραφειοκρατία και δεν την καταπολεμούσαν, ενώ αντίθετα διαδικασίες του Δημοσίου και εργαλεία θα πρέπει να αναπτύσσονται παράλληλα.

Ενώ βεβαίως είναι προφανές ότι νέα εργαλεία θα πρέπει να χρησιμοποιούνται στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης με σκοπό τη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς της, η αντίληψη ενός ψηφιακού fast track, ή ο ψηφιακός ντετερμινισμός, από τον οποίο υπέφερε η προηγούμενη κυβερνηση του ΠΑΣΟΚ μπορεί να προκαλέσουν μεγαλύτερα προβλήματα από όσα επιχειρούν να επιλύσουν. Η γραφειοκρατία, η αναποτελεσματικότητα, η αδιαφάνεια και η διαφθορά είναι πολιτικά προβλήματα τα οποία δεν δημιουργήθηκαν από την αναποτελεσματική διοίκηση, αλλά αντίθετα τη δημιούργησαν ώστε να τα υπηρετεί και να τα αναπαράγει και γι’ αυτό δεν αντιμετωπίζονται με κάποιου είδους τεχνολογικό μαγικό ραβδί. Σε αυτό το άρθρο θα επιχειρήσω μερικές προκαταρκτικές επισημάνσεις αναφορικά με την ηλεκτρονική διακυβέρνηση, τα δημόσια δεδομένα και την ψηφιακοποίηση του Δημοσίου.

 

Διαφάνεια


 Τα προγράμματα «Διαύγεια» και «Αγορά» υπήρξαν τα πρώτα βήματα στην κατεύθυνση της διαφάνειας με ψηφιακά μέσα των πράξεων της δημόσιας διοίκησης. Όλοι οι δημόσιοι φορείς υποχρεούνται χάρη σε αυτά τα δύο προγράμματα να δημοσιεύουν έσοδα, έξοδα και διοικητικές αποφάσεις. Παρά τα όποια προβλήματα κατά την εφαρμογή τους (υπηρεσίες που αρνούνται να δημοσιεύσουν στοιχεία, ανάγκη ρυθμίσεων) πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι τα δύο προγράμματα συνιστούν ένα κατ' αρχάς θετικό βήμα στο άνοιγμα της διοίκησης προς τους πολίτες. Όμως ταυτόχρονα μας έδειξαν και τα όρια της διαφάνειας όταν αυτή γίνεται αντιληπτή ως τεχνικό πρόβλημα και όχι ως πολιτικό. Οι φωτογραφικές διατάξεις του πρώην υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών κ. Βορίδη κατά τις τελευταίες ημέρες της κυβέρνησης Παπαδήμου ή ακόμα η δημοσιοποίηση των ονομάτων φοροφυγάδων κατά τη θητεία της κυβέρνησης ΓΑΠ απέδειξαν πως το πρόβλημα δεν έγκειται στη δημοσιοποίηση των στοιχείων από διασταυρώσεις δεδομένων αλλά στην αποτελεσματική λειτουργία των ελεγκτικών μηχανισμών, την απλοποίηση του νομικού συστήματος, τον ανύπαρκτο δημοκρατικό έλεγχο και την απουσία πολιτικής βούλησης των κυβερνώντων να συγκρουστούν με τα κακώς κείμενα. Απουσία των παραπάνω, όμως, μπορεί κάλλιστα η διαφάνεια και δη η ψηφιακή και άμεσα προσβάσιμη από μεγάλες μερίδες του πληθυσμού να οδηγήσει σε μια κυνική αντιμετώπιση της διακυβέρνησης, η οποία δεν προάγει το δημοκρατικό αίσθημα αλλά αντίθετα νομιμοποιεί τη διαφθορά. Οι όποιες ενέργειες εκσυγχρονισμού της διοίκησης πρέπει να εντάσσονται σε ένα ολοκληρωμένο πολιτικό σχέδιο, το οποίο χρειάζεται να περιλαμβάνει την καταπολέμηση του ψηφιακού χάσματος, τη διαφάνεια και τη συμμετοχή της κοινωνίας.


Εκσυγχρονισμός και αποτελεσματικότητα της διοίκησης


Ακόμα και αν δεν δεχθεί κανείς το παραπάνω πλαίσιο, αλλά επιμείνει στο επιχείρημα της αποτελεσματικότητας, θα χρειαστεί να αντιμετωπίσει την εικόνα ενός Δημοσίου στο οποίο κάθε υπηρεσία υλοποιεί περίπου την ψηφιακοποίησή της καταπώς νομίζει. Για να προχωρήσει ένας ουσιαστικός ψηφιακός εκσυγχονισμός πρέπει να σχεδιαστούν άμεσα διαλειτουργικά πρότυπα των συστημάτων της διοίκησης και να προχωρήσει περαιτέρω η ψηφιακοποίηση του συνόλου των δημοσίων πληροφοριών με βάση αυτά. Στόχος, τέλος, θα πρέπει να είναι η δημιουργία υπηρεσιών στο πρότυπο του ΚΕΠ για όσο το δυνατόν περισσότερες κατηγορίες πολιτών. Σε αυτή τη διαδικασία, είναι κρίσιμο να ληφθούν υπ’ όψιν τυχόν νομικοί περιορισμοί και το γεγονός ότι τα δημόσια δεδομένα είναι σε πολλές περιπτώσεις ευαίσθητα.

Οποιαδήποτε απόπειρα οργάνωσης και διάθεσής τους θα πρέπει να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα καθώς και το δικαίωμα της ιδιωτικότητας. Επιπλέον τα δημόσια δεδομένα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται με κανένα τρόπο ως εμπορεύσιμο αγαθό για την ανάπτυξη υπηρεσιών γιατί αυτό καταργεί αυτόματα τον δημόσιο χαρακτήρα τους. Η διασταύρωση δε αυτών των στοιχείων απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, αφού αυτό μπορεί να στραφεί κατά των ατομικών ή κοινωνικών δικαιωμάτων των πολιτών. Η σχέση διοίκησης - πολίτη πρέπει να βασίζεται στη συναίνεση, την εμπιστοσύνη και τον δημοκρατικό έλεγχο από την πλευρά των πολιτών και όχι στην επιτήρηση από την πλευρά της διοίκησης, κάτι που αναδεικνύεται σε μείζον πρόβλημα με τις σύγχρονες εφαρμογές λογισμικού. Κάθε πράξη σε αυτή την κατεύθυνση απαιτεί καταρχήν πολιτική συζήτηση και δεν μπορεί να μπει στην ισοπεδωτική λογική του fast track.

Ελεύθερο λογισμικό, λογισμικό ανοικτού πηγαίου κώδικα


Στην όποια διαδικασία εκσυγχρονισμού και ψηφιακοποίησης είναι απαραίτητη η υιοθέτηση λογισμικού που παράγεται κάτω από άδειες ελεύθερης διάθεσης και ανοιχτού πηγαίου κώδικα, γιατί έτσι διασφαλίζεται η ανεξαρτησία της δημόσιας διοίκησης από εταιρείες και οργανισμούς που έχουν συμφέρον από την προώθηση των πατεντών που βάζουν σε κλειστά προϊόντα λογισμικού. Με το ελεύθερο λογισμικό και το λογισμικό ανοιχτού πηγαίου κώδικα διασφαλίζεται τόσο η διαχρονική ανεξαρτησία του δημοσίου και των δεδομένων του όσο και η διαλειτουργικότητα των συστημάτων του σε βάθος χρόνου, ενώ ελαχιστοποιείται το κόστος λειτουργίας των συστημάτων της διοίκησης και η εξάρτησή του από εταιρείες αφού αποκλείεται όλο το σύστημα παραγωγής και υποστήριξης των προϊόντων και υπηρεσιών λογισμικού κλειστού κώδικα. Περαιτέρω ενισχύεται η εγχώρια παραγωγή λογισμικού καθώς και η ανάπτυξη καινοτομίας γύρω από αυτό, κάτι που μπορεί να έχει ευρύτερα θετικές επιπτώσεις στον τομέα της παραγωγής λογισμικού και ψηφιακών υπηρεσιών.

Είναι πολλά τα ζητήματα που θα προκύψουν στην πορεία εφόσον η κυβέρνηση προχωρήσει στην υλοποίηση των εξαγγελίες του πρωθυπουργού, όπως για παράδειγμα ζητήματα που σχετίζονται με τα πνευματικά δικαιώματα, τη συγκέντρωση δεδομένων από ιδιωτικούς φορείς όπως οι πάροχοι υπηρεσιών internet και η σχέση τους με τη διοίκηση, η δημιουργία βάσεων δεδομένων σε ελεγκτικούς ή κατασταλτικούς μηχανισμούς κ.ά. Όπως έχει δείξει εδώ και χρόνια το κίνημα για τα ψηφιακά δικαιώματα, οι νέες τεχνολογίες επικοινωνιών και πληροφορικής είναι ένα δίκοπο μαχαίρι. Μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να ενδυναμώσουν τον κοινωνικό έλεγχο και να αποκεντρώσουν τη λήψη αποφάσεων, αλλά μπορεί και να χρησιμοποιηθούν ως συμπλήρωμα ενός αστυνομικού καθεστώτος, εγκαθιστώντας συστήματα εξαντλητικής ατομικής και κοινωνικής επιτήρησης και ενίσχυσης του κρατικού και ιδιωτικού αυταρχισμού. Το επόμενο διάστημα θα χρειαστεί να ανοίξουμε αυτά τα θέματα και ενδεχομένως να δώσουμε μάχες και σε αυτό το πεδίο για την ενδυνάμωση της δημοκρατίας και την αποδυνάμωση του αυταρχισμού.

2024 © left.gr | στείλτε μας νεα, σχόλια ή παρατηρήσεις στο [email protected]
§ Όροι χρήσης για αναδημοσιεύσεις Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση 3.0 Μη εισαγόμενο (CC BY-NC 3.0)